Christelijk huwelijk op de klippen

Ik heb een paar vragen over het onderwerp echtscheiding. Van heel dichtbij zie ik nu een christelijk huwelijk op de klippen lopen doordat de man van deze vrouw de handdoek in de ring wil gooien en het huwelijk min of meer op wil geven. Ze hebben al bijna een jaar intensieve huwelijkstherapie en individuele therapiesessies en de situatie is dat zij wel er voor wil gaan, voor het huwelijk wil blijven vechten en er keihard aan werkt. Maar helaas blijft hij steeds zeggen dat hij wil stoppen met het huwelijk omdat hij alleen maar wrok en bitterheid heeft. Hij is erg onstabiel en depressief. En hij kan niet meer geven en investeren in de relatie. Ze zijn nu op dat punt gekomen: doorgaan in deze onzekerheid of stoppen en uit elkaar gaan. Het kost ze allebei veel, ze zijn uitgeput van de stress. Ze gaan nu al tijdelijk uit elkaar wonen.

Ik bid er zelf al bijna een jaar voor en dit komt er nu uit. De kerkelijke gemeente is er ook biddend bij betrokken. Het is heel triest, maar hoe kan dit nog opgelost worden? Is echtscheiding voor hun de enige oplossing? De Bijbel is duidelijk over scheiden. Alleen bij overspel is het geoorloofd. Dat is hier niet het geval. Ik zoek naar wat antwoorden en soortgelijke ervaringen van anderen hierin.

Hoi vragensteller,

Dankjewel voor jouw vraag over echtscheiding. Je toelichting laat zien dat het onderwerp je aan je hart gaat. Ik proef je hoop op herstel van dit huwelijk, mogelijk omdat je gelooft in de waarde en schoonheid van het huwelijk zoals God het bedoeld heeft. Ik krijg de indruk dat je eigenlijk alles wel zou willen doen om dit huwelijk te behouden en tegelijkertijd meemaakt dat dat misschien onmogelijk is. Ik kan me voorstellen, dat je maar moeilijk kunt geloven dat dit de bedoeling kan zijn. 

Het is normaal menselijk om, wanneer je sterk hoopt op een bepaalde uitkomst, met alles wat in je is te zoeken naar wat je kunt dóen. Je voelt je verantwoordelijk en wilt die verantwoordelijkheid ook nemen. Dat zie ik terug in jouw biddende betrokkenheid, je nadenken over deze kwestie en ook in het feit dat je deze vraag hebt verzonden. Misschien denk je: als ze maar de juiste therapie vinden, als de gemeente maar blijft bidden, als ik maar genoeg inzet op het goede, als er maar een Bijbelse oplossing is. Dat is begrijpelijk, want het geeft een gevoel van invloed als we nog íets kunnen doen. 

Je schrijft: “Ik bid er zelf al bijna een jaar voor en dit komt er nu uit.” Ik vroeg me bij deze zin af, of je het ook ingewikkeld vindt richting God. Je hebt lang gebeden om herstel en ziet nu juist een verslechtering. Ik kan me voorstellen dat je daarbij behoefte voelt om het te begrijpen en je afvraagt: waarom gebeurt dit? Hebben we iets gemist? Is er toch nog een weg?
 

"Als iemand een sterke wens heeft op herstel, kan hij/zij geneigd zijn zich verantwoordelijk te voelen, maar ook controle willen houden over de uitkomst"

Ik denk dat onder deze vragen een dieperliggende vraag zich afspeelt, namelijk: hoe moet ik omgaan met het feit dat ik en de kerkelijke gemeente zo biddend hopen op het behoud van dit huwelijk, terwijl ik misschien machteloos ben tegenover iemand die niet meer wil?
  
Het is de realiteit, dat de keuze om dit huwelijk wel of niet in stand te houden niet bij jou ligt. Die ligt bij de beide echtgenoten. En één van hen (de man) heeft besloten niet meer verder te willen. Misschien klinkt het jou wat nuchter in de oren, maar de realiteit is dat de ander (in dit geval de vrouw) het daar dan mee moet doen. En ook alle omstanders, waaronder jij. Geen mens kan er iets aan veranderen als hij deze keuze wil maken of zich daartoe genoodzaakt voelt. En ook niemand anders is daar verantwoordelijk voor. Daarom lijkt mij jouw vraag of scheiden geoorloofd is niet zozeer van toepassing voor haar, voor jou of andere omstanders. 

Soms kan het moeilijk zijn om hiermee te leven. Als iemand een sterke wens heeft op herstel, kan hij/zij niet alleen geneigd zijn zich verantwoordelijk te gaan voelen, maar ook controle willen houden over de uitkomst. Het valt me op dat je in je vraag vooral gericht lijkt op het redden van het huwelijk, minder op het accepteren van de keuze van de man. Dit kan wijzen op een moeite om zijn nee als werkelijkheid te laten bestaan. 

Misschien voelt accepteren van zijn wens om te scheiden wel hetzelfde als de hoop opgeven. Ervaar jij (en/of de echtgenote) onbewust: als ik accepteer dat het huwelijk misschien eindigt, geef ik het huwelijk op. Terwijl acceptatie iets anders is dan instemming. Je kunt erkennen: dit is wat er nu gebeurt en ik heb hier geen volledige controle over. Zonder te zeggen: ik vind het goed en ik wil dat het zo blijft. 

Weerstand tegen acceptatie is begrijpelijk, want als je onder ogen gaat zien dat niemand het kan oplossen, kan een stuk veelomvattende gebrokenheid zichtbaar worden. En dat kan moeilijk voor te stellen zijn. Herken je daarvan misschien iets bij jezelf? En zo ja: wat maakt het voor jou zo moeilijk om het te verdragen als er geen oplossing is? 

Ik denk dat dit mogelijk een belangrijke vraag is om een antwoord op te vinden. Want als je dat weet, kun je er ook over nadenken of je mogelijk je focus zou willen veranderen. Dat je niet meer zozeer bezig bent met de vraag hoe de situatie opgelost kan worden, maar met de vraag hoe je kunt steunen in de gebrokenheid die er is. Vaak is daar veel behoefte aan, gezien een echtscheiding gepaard gaat met veel verliezen. Verlies meemaken geeft verdriet en vaak ook veel vragen. Wanneer er dan iemand dichtbij is, waar dat mag bestaan zonder dat er iets veranderd hoeft te worden, kunnen mensen dat als bijzonder kostbaar ervaren. 

Ik denk nog even terug aan wat je schreef over hoe dit heeft gespeeld in jouw gebedsleven. Als je het herkent dat je daarin vooral gericht was op herstel en het blijkt dat de Heere toelaat dat er een scheiding komt, kan dat iets van een geloofscrisis geven. Je dacht mogelijk te bidden naar Zijn wil en nu ontwikkelt de werkelijkheid zich de andere kant op. Ik kan me voorstellen dat je daardoor vragen hebt. Hoe ziet Hij dit dan? Wat is een gebed naar Zijn wil?
 
Ik denk dat er veel mensen zijn die dit soort gevoelens van teleurstelling en verwarring herkennen, ook richting God. En dat dat komt omdat we als mens snel geneigd zijn om onze eigen wensen, aannames en interpretaties van de Bijbel op Hem te projecteren. Soms zelfs als collectief, waardoor er elementen van dwaling in de geloofsleer kunnen binnensijpelen. Als Hij dan anders blijkt te handelen, kunnen we in verwarring raken. Dit gebeurde ook in de Bijbel, denk maar aan de Joden die nooit hadden gedacht dat de Messias zo zou zijn als God had bedacht in Zijn heilsplan. 
 

"De Bijbel tekent de Heere Jezus niet allereerst als Degene die alles onmiddellijk repareert, maar als Degene die aanwezig blijft ín de gebrokenheid"

Als je dit herkent, zou ik het je gunnen om deze verwarring niet zelf op te willen lossen, maar vooral simpelweg voor Hem neer te leggen. Zoals we worden opgeroepen in Hebreeën 4:16: “Laten wij dan met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade.” Dat is een prachtig beeld. Wanneer herstel uitblijft, kunnen we gemakkelijk denken: dan doe ik het blijkbaar verkeerd. Maar hier lees je niet: troon van prestaties, maar: troon van genade. Het Evangelie zegt juist: kom met je onvervulde gebed, teleurstelling, verdriet, vragen.
 
Ook ons gebed kan vragen om een verandering van gerichtheid: van ‘oplossing zoeken’ naar ‘zoeken Wie Hij is in gebrokenheid’. De Bijbel tekent de Heere Jezus niet allereerst als Degene die alles onmiddellijk repareert, maar als Degene die aanwezig blijft ín de gebrokenheid, haar draagt, erdoorheen gaat en uiteindelijk belooft haar definitief te overwinnen. Er zijn veel beelden van Hem die dat onderschrijven. Ik denk bijvoorbeeld aan het beeld van schuilen onder Zijn veren (Psalm 91:4). Of van de Heere Jezus als de Man van smarten (Jesaja 53:3) of vriend van de mensen die wenen (Johannes 11:35). Als de gebrokenheid niet hersteld wordt, betekent dat niet ‘God heeft je blijkbaar niet hersteld’. Maar: ‘Hij wil bij je zijn in het nog-niet’. Hij is juist de Christus die de gebrokenheid van binnenuit kent. Hij is niet alleen de Heelmeester; Hij is ook de gewonde. 

Jantine Stam-van de Beek