Dierlijke producten of fabrieksvoedsel

Hoe kan het dat tegenwoordig gezegd wordt dat het eten van zuivel zoals kaas en boter niet goed zou zijn, evenals rood vlees en dergelijke dingen, terwijl de Heere ons deze dingen heeft gegeven? We zouden dan daarom maar margarines moeten smeren en vegetarische dingen moeten eten, terwijl dit vaak fabrieksvoedsel is. Wat ik niet begrijp is, hoe kunnen we de dingen die de Heere ons tot eten heeft gegeven, als slecht moeten bestempelen?

Beste vraagsteller,

Je vraag begrijp ik goed, want dit is ook een vraag die bij mij leeft. Ik kijk met verbazing naar de manier waarop we van verschillende kanten richting een plantaardig voedingspatroon worden gestuurd. Zo wordt in de media en politiek het eten van vlees steeds meer bekritiseerd, wordt er vanuit de overheid ingezet op een vermindering van de veestapel, ligt ook in de adviezen van het Voedingscentrum meer nadruk op plantaardige voeding en verschuift het aanbod in de supermarkt steeds verder naar plantaardige alternatieven. Melk wordt vervangen door soja- of havermelk, yoghurt door soja- of kokosyoghurt, roomboter door halvarine of margarine en vlees door vleesvervangers. Ook kiezen steeds meer mensen voor een flexitarisch, vegetarisch of veganistisch voedingspatroon.

Voor deze verschuiving worden drie redenen genoemd: duurzaamheid, dierenwelzijn en gezondheid. In de eerste twee argumenten kan ik mij vinden. Over het gezondheidsargument denk ik echter anders. 

Zelf ben ik achttien jaar vegetariër geweest. Zes jaar geleden ben ik daar, nadat ik mij steeds verder in voeding was gaan verdiepen, op teruggekomen. Mijn visie op voeding is sindsdien behoorlijk veranderd en inmiddels is mijn overtuiging dat dierlijke producten een belangrijke plaats binnen een gezond voedingspatroon zouden moeten innemen.

Wat maakt dierlijke producten zo waardevol? Hieronder lees je de drie belangrijkste redenen:

1. Traditionele voeding 
Producten als vlees, vis, eieren en zuivel maken al duizenden jaren -sinds de tijd na het paradijs- deel uit van de menselijke voeding. Veel van de moderne producten waarmee we deze tegenwoordig vervangen -zoals plantaardige boters en vleesvervangers- zijn daarentegen relatief nieuw: van enkele decennia tot hooguit een paar honderd jaar oud. Waarom zouden we voedingsmiddelen die God ons tot voedsel heeft gegeven als ongezond of minder wenselijk beschouwen en de voorkeur geven aan door de mens ontwikkelde alternatieven?

2. Puur en nauwelijks bewerkt
Veel van de moderne vervangende producten zijn -zoals jij terecht benoemt- fabrieksvoedsel. Sommige ondergaan sterke bewerkingsprocessen en bevatten meerdere toevoegingen om qua structuur, smaak en kleur op het oorspronkelijke product te lijken. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de ingrediëntenlijst van vleesvervangers en margarines. Waarom zou zo’n sterk bewerkt product gezonder zijn dan het oorspronkelijke, pure en nauwelijks bewerkte product?

Hoe sterker een voedingsmiddel wordt bewerkt, hoe meer voedingsstoffen verloren gaan. Sommige sterk bewerkte producten zijn daarmee een ‘leeg’ product geworden en dragen niet bij aan je gezondheid. Sterker nog: bepaalde toevoegingen ondermijnen juist je gezondheid. Wat ook interessant is, is dat aan verschillende vervangende producten vitamines en mineralen worden toegevoegd om het toch nog wat voedingswaarde te geven. Denk bijvoorbeeld aan plantaardige boters, vlees- en zuivelvervangers die worden verrijkt met vitamine A, D, B12, calcium of ijzer. Waarom zouden we de voorkeur geven aan een product waaraan vitaminen en mineralen kunstmatig worden toegevoegd, boven een voedingsmiddel waarin deze van nature al aanwezig zijn?

Een kanttekening wanneer we het hebben over onbewerkte voeding: ook dierlijke producten kunnen sterk bewerkt zijn. Denk bijvoorbeeld aan vleeswaren zoals ham, kipfilet en salami, maar ook aan bacon, rookworst, kipnuggets en frikandellen. Deze producten vallen niet onder gezonde dierlijke voeding en kun je het beste zo min mogelijk eten.

3. Zeer voedzaam 
Dierlijke producten zijn vaak rijker aan belangrijke voedingsstoffen dan plantaardige producten. Bovendien komen de voedingsstoffen uit dierlijke producten voor in een vorm die ons lichaam beter kan opnemen en benutten. 

Een voorbeeld hiervan zijn eiwitten. Eiwitten leveren aminozuren die nodig zijn voor tal van processen in ons lichaam. Het is daarom belangrijk om dagelijks voldoende eiwitten binnen te krijgen. Dierlijke producten zijn rijker aan eiwitten dan plantaardige producten, waardoor je makkelijker aan voldoende eiwitinname komt. Daarnaast zijn dierlijke eiwitten van hogere kwaliteit. Ze bevatten alle negen essentiële aminozuren in gunstige verhoudingen en zijn goed verteerbaar. Hierdoor kan het lichaam de aminozuren uit deze eiwitten efficiënt opnemen en benutten. Plantaardige eiwitten worden daarentegen minder goed opgenomen en hebben meestal een minder gunstige verhouding van essentiële aminozuren. Wie zijn eiwitten voornamelijk uit plantaardige bronnen haalt, heeft een hogere totale eiwitinname nodig. Daarnaast is voldoende variatie in plantaardige eiwitbronnen belangrijk om alle negen essentiële aminozuren in voldoende hoeveelheden binnen te krijgen.

Een ander voorbeeld is vitamine A. In dierlijke producten komt vitamine A voor als retinol, een vorm die het lichaam direct kan gebruiken. Plantaardige voedingsmiddelen bevatten daarentegen geen retinol, maar provitamine-A-carotenoïden. Het lichaam moet deze stoffen eerst omzetten in retinol voordat ze als vitamine A gebruikt kunnen worden. Gemiddeld moet het lichaam ongeveer 12 microgram bètacaroteen omzetten om 1 microgram retinol te verkrijgen. 

Zo zijn er nog meer voedingsstoffen waarbij de vorm en beschikbaarheid verschillen tussen plantaardige en dierlijke bronnen, zoals vitamine B12, vitamine D, ijzer en omega 3.

Conclusie: dierlijke producten hoeven we naar mijn mening dus zeker niet als ongezond of slecht te beschouwen. Integendeel: onbewerkte dierlijke voeding is rijk aan belangrijke voedingsstoffen en daarom zie ik dierlijke producten als een waardevol onderdeel van een gezond voedingspatroon.

Ik hoop dat dit antwoord je wat meer inzicht heeft gegeven.

Gezonde groet,
Marieke de Jong