Geestelijk in slaap vallen

De laatste tijd merk ik dat ik makkelijk afdwaal. Mijn gedachten kunnen zo ver weg zijn en ver staan van dat ik in dit leven de Heere moet zoeken. De prediking kan mijn aandacht trekken en ik kan onder de indruk zijn, maar dit kan ik niet vasthouden. Soms probeer ik die indruk vast te houden na een dienst, maar dat lukt niet. Een tijdje terug was ik veel bezig met geloofsvragen en werd ik even stil gezet. Nu staat het zo vaak ver van me af. Het lijkt er op alsof ik steeds verder in slaap val en ik weet niet zo goed hoe ik dat stopzet. Ook met het lezen uit de Bijbel lijkt het niet tot me te komen.

Een vraag aan een HHK-dominee: hoe voorkom je dat je niet verder in slaap valt en kan je dit überhaupt zelf voorkomen?

Bedankt voor je vraag. Ik denk dat veel mensen zullen herkennen wat je schrijft. De eerste vraag die je jezelf moet stellen is: ben ik geestelijk dood, of ben ik geestelijk levend, maar in slaap aan het vallen? Dat zijn namelijk twee heel verschillende dingen. Iemand die geestelijk dood is, kan een periode hebben dat het Woord hem raakt. Soms zomaar, soms onder de indruk van een ernstige gebeurtenis die je stilzet. Even ga je bezig met de dingen van de eeuwigheid. Maar daarna gaat het voorbij. Het sijpelt weg. De interesse is er niet meer en je gaat over tot de orde van de dag, zonder er wakker van te liggen.

Iemand die geestelijk leeft, die kan niet meer zonder de Heere. Je hebt de Heere nodig gekregen. Je wil niet meer leven zonder Hem. Je verlangt ernaar dat het Woord binnenkomt en dat je iets van God ziet en ervaart. Je verlangt ernaar met Hem te leven. Je hebt er last van, als dat niet lukt. Je baalt ervan als je op zondagmorgen merkt dat je eigenlijk helemaal geen zin hebt om naar de kerk te gaan, of als je uit de kerk komt en je neemt weinig mee van de preek, of als het Bijbellezen niet voor je leeft. Je hebt er geen rust over, omdat iets in je niet zonder de Heere kan. Iets in je verlangt naar Hem. Naar dicht bij Hem te zijn. En voluit met Hem te leven. Die dubbelheid hoort bij het geloofsleven. De grote apostel Paulus zegt in Romeinen 7 dat hij daar ook last van heeft: “Het goede wat ik wil, dat doe ik niet. En het verkeerde wat ik niet wil, dat doe ik wel. Wat ben ik toch een ellendig mens!”

Hoe moet je hiermee omgaan? Paulus noemt in Romeinen 8 twee dingen.

Het eerste is de wetenschap dat er geen verdoemenis is voor degenen die in Christus Jezus zijn. Ik word niet zalig om wat ík doe. Ik kom er niet met mijn Bijbellezen, mijn bidden, mijn luisteren naar het Woord, mijn ermee bezig zijn voor God, mijn geloof. Ik red het niet met wat ik doe. Ik schiet hopeloos veel tekort. Mijn enige hoop is dat God mij aanziet in Christus. Als wat Christus gedaan heeft voor God genoeg is, om mij als Zijn kind te willen hebben. En dat is het heerlijke wonder: dat ís genoeg. Christus heeft alles gedaan. Als ik het daarvan verwacht, dan ben ik gered! Dan hoeft daar niets van mij meer bij! Dáár mag ik mij aan vasthouden en rust in vinden.
 

"Geestelijk leven begint niet met je handen uit de mouwen, maar met je handen vouwen"

Het tweede is dat geestelijk leven geen prestatie van mijn kant is, maar het werk van de Heilige Geest in mij. Mijn eigen ik trekt naar het leven zonder God. Mijn eigen ik heeft geen zin in het leven met God. Maar tot mijn verwondering merk ik dat er óók iets in mij is wat trekt naar God. Wat naar Hem verlangt. Wat met Hem wil leven. Dat is de Heilige Geest. Hij is het die kan maken dat het weer gaat leven vanbinnen. Geestelijk leven begint niet met je handen uit de mouwen, maar met je handen vouwen. Bidden of de Heilige Geest bezit van jou wil nemen en je eigen ik (oude mens) alle ruimte wil ontnemen, zodat je helemaal geleid wordt door Hem. Met dat gebed in je hart mag je dan naar de kerk gaan en je Bijbel lezen en bidden. Wetend en gelovend dat de Heilige Geest dit graag wil doen.

Het is wel goed om realistische verwachtingen te hebben van het leven van het geloof. Soms wordt de echtheid van het geloof afgemeten aan of wij er iets bij voelen. Dan weet je dat de Heilige Geest in je werkt en je leidt, omdat je je aangesproken voelt in de preek, omdat de Bijbel bij het lezen bij je binnenkomt en omdat je in het gebed het gevoel hebt dat de Heere je hoort en dichtbij is. Nu is dat mooi als de Heere dat geeft. Maar de echtheid van het geloof en van het werk van de Heilige Geest wordt niet bepaald door of jij het voelt of niet. Sterker nog: bijna iedere gelovige heeft wel momenten in zijn leven dat hij niets voelt. Dan oefent de Heilige Geest je vertrouwen in de Heere. Blijf je Hem geloven en het van Hem verwachten, ook als het niet vanzelf gaat? En als jij erachter komt dat je het zelf niet kunt, geef je het dan op, of klamp je je dan des te meer aan Christus vast om het van Hem te verwachten?

Daarnaast is het goed om een realistische verwachting te hebben van hoe de Heilige Geest ons vormt in het leven met de Heere. Dat doet Hij niet in de eerste plaats door ons van alles te laten voelen en ervaren. Maar dat doet Hij, door ons denken te vormen door het Woord. In de Bijbel laat God zien wie Hij is, hoe Hij werkt, en hoe Hij wil dat wij zijn, en hoe Hij ons ziet. De Heilige Geest vormt ons denken, zodat wij zó over God en onszelf gaan denken, zoals God het in de Bijbel beschrijft. Zo verandert hoe wij kijken naar God en hoe wij kijken naar onszelf en naar ons leven. Zo komt God centraal te staan in ons denken. Dat is een langzaam proces, wat heel ons leven duurt. Je kunt het vergelijken met een druppel, die valt op een steen. Eén druppel haalt weinig uit. Maar vele druppels maken een gat in de steen. Zo gebruikt de Heilige Geest het Woord om ons langzaam maar zeker anders te leren denken, met als gevolg dat we ook anders gaan willen en voelen.

Geloven is leren afhankelijk worden van de Heere. Vertrouwen op Hem. Vertrouwen op de hemelse Vader, dat Hij voor je zorgen wil en jou als Zijn kind wil hebben, ondanks wie jij bent. Vertrouwen op Christus, dat Zijn offer en gehoorzaamheid genoeg is om jou zalig te maken, dat daar niets meer bij hoeft. En vertrouwen op de Heilige Geest, dat Hij het Woord wil gebruiken om jou te vormen en jou te leiden.

Ds. S. T. Lagendijk