Toren van Babel en nieuwe talen leren

Soms zou ik willen, dat ik de Engelse taal machtig was. Veel artikelen, die in mijn interesses liggen, worden op Internet in het Engels weergeven, Gemiddeld gaan die over ''Orgel'' en ''Harmonium''. Het AI- gebeuren is een komplete ramp: veel taalfouten in de geschreven tekst, En dan de gesproken tekst: Verkeerd gelegde klemtonen; ook niet om aan te horen!. Ik ben al slechthorend en dan wordt je met dat miskleunerige AI opgescheept... AFGRIJSELIJK !!!.

Laatst heb ik nog eens gepeinsd over de geschiedenis van de Torenbouw van Babel. Daarbij viel me iets op. Voor het bouwen van een muur of een toren heb je eigenlijk minder taal nodig dan je misschien denkt. Ook in de Nederlandse bouw zie je veel buitenlandse medewerkers die, ondanks een taalbarrière, prima samenwerken. Veel kun je voordoen: "Dit is een steen, dit is specie en zo metsel je een muur."

Dat bracht mij op de gedachte dat de spraakverwarring misschien over méér ging dan alleen het onmogelijk maken van de bouw. Rabbijn Jonathan Sacks wijst erop dat de mens, geschapen naar Gods beeld, ook een scheppend wezen is. Niet door uit niets te scheppen zoals God doet, maar wel door de schepping vorm te geven. Dat zie je in gebouwen, kunst, techniek en cultuur. (Persoonlijk denk ik dat dit ook een mooie verklaring is waarom de Bijbel uiteindelijk niet eindigt in een paradijselijke tuin, maar in een stad, het nieuwe Jeruzalem: ook het goede werk van de mens krijgt daarin een plaats.)

Maar de mens schept niet alleen met zijn handen. Hij schept ook met woorden. Met taal vormen we ideeën, wereldbeelden en overtuigingen. Misschien is dat wel de diepere laag van Babel. De mensen wilden een toren bouwen "tot in de hemel" en zichzelf een naam maken. Ze ontwikkelden gezamenlijk een denkwereld waarin God buitenspel kwam te staan: wij redden onszelf wel.

Als dat zo is, wordt ook de spraakverwarring begrijpelijk. Zonder een gemeenschappelijke taal wordt niet alleen samenwerken moeilijker, maar vooral ook het ontwikkelen en verspreiden van één gezamenlijk denkbeeld waarin God geen plaats meer heeft.

Jonathan Sacks geeft overigens zelf nog een andere uitleg van Babel, die meer de nadruk legt op het bouwwerk en de maatschappelijke structuur die daarbij ontstond. Ook die vind ik zeer de moeite waard.

Daarom vind ik ook de door de redactie gelegde verbinding met Pinksteren mooi. Daar heft God de verschillen in taal niet op, maar gebruikt Hij juist al die verschillende talen om Zijn grote daden bekend te maken. Iedereen hoort het evangelie in zijn eigen taal. Dat laat zien dat talen en culturen geen probleem zijn, maar juist middelen waardoor God mensen bereikt. Vanuit die gedachte lijkt het me dat er met het leren van een nieuwe taal helemaal niets mis is.

Mijn persoonlijke interpretatie van deze tekst is dus: Babel gaat mogelijk niet primair over communicatie voor een bouwproject, maar over de macht van een gedeeld wereldbeeld dat zich tegen God keert. Pinksteren laat vervolgens zien dat God die veelheid aan talen juist inzet voor Zijn Koninkrijk.