Spanning rond Heilig Avondmaal

Ik heb een paar vragen betreffend het Heilig Avondmaal. Ik mag weten een kind van God te zijn. Een aantal jaren geleden had ik te kampen met paniekaanvallen. Als ik iets doe wat ik erg spannend vind, dan komen er regelmatig nog angstgedachten naar boven. Ik leer daar mee om te gaan, maar in combinatie met het Heilig Avondmaal vind ik dit ingewikkeld. Ik vind het spannend om naar voren te lopen. Als ik eenmaal zit dan krijg ik gedachten in mijn hoofd, zoals: je kan nu nog weglopen, enzovoorts. Het lijkt me niet dat dit een manier van de Heere is om me dan alsnog weg te willen hebben van de tafel, maar het brengt me toch in verwarring. Het helpt gelukkig vaak wel om me echt te focussen op de kernzaken. Het komt dan soms gelukkig ook voor dat ik het uiteindelijk zelfs jammer vind om weer op te moeten staan.

Ook vind ik het voor mezelf soms moeilijk aan welke tafel ik moet aangaan. Omdat de spanning steeds verder oploopt, ga ik vaak aan de eerste tafel. Een van onze kinderen is er ook erg mee bezig wanneer ik ga en dan geeft dat ook rust. We zitten achterin de kerk en als er bij de tweede en verdere tafels een heleboel mensen naar voren lopen, dan overweldigt me dat enorm. Dus voor mij is de spanning op deze manier het best hanteerbaar. Toch merk ik dat ik soms wel bang ben dat mensen me een haantje de voorste vinden of denken dat ik heel zelfverzekerd ben, terwijl dat juist niet zo is. Ook denk ik dat er wel meer mensen zijn die het bijvoorbeeld spannend vinden om de beker door te geven etc. Maar over deze zaken hoor of lees ik eigenlijk weinig.

Heeft u tips hoe ik nog beter met deze dingen om kan gaan? Want het Heilig Avondmaal is tot versterking, maar ik ben daarna vaak erg moe vanwege alles eromheen.

Het liefst zou ik hierover een persoonlijk pastoraal gesprek met u hebben. Dan kunt u rustig uw verhaal doen en kan ik luisteren en doorvragen wanneer iets mij niet helemaal duidelijk is. In een persoonlijk gesprek zie je ook meer van de mens achter de vraag. Dat maakt het gemakkelijker om samen te zoeken naar wat in uw situatie helpend kan zijn. 

Hoewel dat persoonlijke gesprek er nu niet is, wil ik toch graag op uw vraag reageren. In de eerste plaats probeer ik me in te denken wat het betekent om paniekaanvallen te hebben meegemaakt. Dat moet heel ingrijpend zijn geweest. Uit wat u schrijft, begrijp ik dat die ervaringen ook jaren later nog sporen nalaten en dat spanning bepaalde gedachten opnieuw kan oproepen.

Tegelijk lees ik in uw vraag verschillende dingen waarvoor u dankbaar kunt zijn:
• U mag weten een kind van God te zijn.
• U verlangt ernaar het Heilig Avondmaal te gebruiken.
• U blijft aangaan, hoewel dat veel spanning met zich meebrengt.
• Wanneer angstige gedachten opkomen, probeert u zich opnieuw te richten op waar het in het Avondmaal werkelijk om gaat.
• U schrijft zelfs dat u soms, wanneer u eenmaal aan de tafel zit, het jammer vindt dat u weer moet opstaan.
• Ook is het mooi dat  één van uw kinderen zo met u meeleeft.
• En u probeert eerlijk onder woorden te brengen waar u tegenaan loopt en zoekt naar een goede manier om ermee om te gaan.

Wat zou u kunnen helpen? Allereerst denk ik dat u al op een goede manier met deze spanning omgaat. U laat de angst uiteindelijk niet beslissen of u wel of niet aangaat. U gaat, ondanks alles wat er in u omgaat, toch naar de tafel van de Heere.

De gedachten die u beschrijft -bijvoorbeeld “je kunt nu nog weglopen”- zou ik op zichzelf niet zien als een aanwijzing dat de Heere u van Zijn tafel wil wegsturen. Zulke gedachten kunnen juist heel goed samenhangen met de spanning die u ervaart en met wat u vroeger aan paniekaanvallen hebt doorgemaakt. U hoeft daarom niet iedere angstige gedachte geestelijk te wegen alsof daarin een boodschap van de Heere tot u komt.

Het lijkt mij ook helemaal niet verkeerd dat u aan de eerste tafel aangaat wanneer dat voor u het meest rustig en overzichtelijk is. U doet dat niet om “haantje de voorste” te zijn, maar omdat u weet dat de spanning anders steeds verder oploopt. U hoeft zich niet te laten leiden door wat andere mensen daar mogelijk van zouden kunnen denken. Zij kennen immers de reden niet waarom u voor de eerste tafel kiest. 

Belangrijk lijkt mij verder de voorbereiding in het gebed. Leg ook deze spanning heel concreet voor de Heere neer. Vertel Hem wat u vreest en wat er in u omgaat. U hoeft voor Hem niets mooier te maken dan het is. Daarbij kunnen woorden uit de Schrift helpen. Bijvoorbeeld Jesaja 41:10: “Wees niet bevreesd, want Ik ben met u, wees niet verschrikt, want Ik ben uw God. Ik sterk u, ook help Ik u, ook ondersteun Ik u met Mijn rechterhand, die gerechtigheid werkt.” En denk ook aan de woorden van de Heere Jezus in Johannes 14:27: “Laat uw hart niet in beroering raken en niet bevreesd worden.” Juist in dat hoofdstuk belooft Christus dat Hij de Zijnen niet als wezen zal achterlaten en spreekt Hij over de komst van de Heilige Geest.

Misschien kan het ook helpen om vlak voordat u naar voren gaat niet allerlei gedachten proberen weg te drukken, maar uzelf voor te houden, bijvoorbeeld: “Ik ga niet omdat ik zo sterk ben, maar omdat Christus nodigt.” Of: “Ik hoef hier niets te bewijzen; ik mag ontvangen.”

En wanneer de spanning zo groot wordt dat deze u steeds meer gaat beheersen, zou ik u zeker aanraden hierover eens persoonlijk te spreken met uw predikant, ouderling of iemand anders die u vertrouwt. Wanneer de angst ook buiten het Avondmaal veel invloed op uw leven heeft, kan het eveneens goed zijn daar professionele hulp bij te zoeken. Dat staat niet tegenover geloof of gebed.

Alles bij elkaar krijg ik uit uw vraag niet de indruk dat u verkeerd met deze spanning omgaat. Integendeel: u zoekt steeds opnieuw uw toevlucht bij de Heere en probeert u te richten op de kern van het Avondmaal: niet op uw eigen gevoelens of zekerheid, maar op Christus en Zijn beloften.

Misschien is dat uiteindelijk ook een mooie gedachte om mee te nemen naar de tafel: het Heilig Avondmaal is niet ingesteld voor mensen die zonder spanning, twijfel of strijd naar voren komen, maar voor mensen die hun leven en zaligheid buiten zichzelf in Jezus Christus zoeken.

Hartelijke groet,
Ds. W. G. Hulsman