Polarisatie rond Statenvertaling

Een vertaling is een aanduiding van een begrip of een woord in de oorspronkelijke tekst. Echter de taal is dynamisch en kan in de loop van de jaren een totaal andere betekenis krijgen. Je moet je dan telkens weer verdiepen in de betekenis van het vertaalde woord in die tijd. Dat is voor velen lastig en voor de jeugd vooral oubollig waardoor het niet meer zoveel zegt. Natuurlijk heeft of brengt men het respect op: maar het staat er dus is het goed. Anderen zullen zeggen wat een verkeerde woordkeuze.

Hetzelfde komt ook voor in het moderne Hebreeuws en het Bijbelse Hebreeuws. Ook daarin zijn begrippen totaal verouderd. Dat lost men op om de oorspronkelijke tekst te laten staan en het gangbare woord als een toelichting ernaast te zetten. De verbinding blijft dan gewoon bestaan.
En ja, de Statenvertaling is geen oorspronkelijke taal waarin de Bijbel is geschreven. Ook daar hebben wij te maken met taaldynamiek. Lastig wordt het als er de eeuwige kritische opmerkingen komen van het is niet goed vertaald. Een vertaling is een momentopname. Zo is iedere vastlegging al is die duizenden jaren oud gewoon een momentopname in de toenmalig gangbare omgangstaal.

Dus niet te snel een waardeoordeel eraan te geven op een momentopname. Of gewoon een hertaling toe te passen. Mijn volksgenoten maakten dankbaar gebruik van gelijkenissen. Het is zoals: en dan komt er een voorbeeld. Dat sprak de mensen veel meer aan en bood ruimte om aan de hand van het voorbeeld te gaan handelen of voor te leven aan hun omgeving. Dat was de ondersteunende dynamiek in de taal die door de wolligheid van de gelijkenis meer kracht had.

De Eeuwige gebruikt ook dezelfde dynamiek: wat zie je Jeremia? wat zie je Ezechiël? De Eeuwige laat aan Mosje zien hoe de tabernakel eruit moet zien. Een visuele blauwdruk in plaats van een gedetailleerde bouwtekening. Alles is mondelinge overdacht en daar moet Mosje het mee doen.

Wat zegt dit alles over de wat stevige kritiek op wel/niet herziene Statenvertaling? Naar mijn optiek is het eerder de angst voor een misinterpretatie en het beschermen van : maar zo hebben wij het geleerd. U gaat geen woorden of teksten van mij afpakken die mij dierbaar zijn. Heel begrijpelijk. Maar vergist u zich niet u bent geplaatst in de tijd die voortdurend in beweging is. Gun uw kinderen en kleinkinderen ook de dynamiek om in hun taal en belevingswereld de Blijde Boodschap te horen. Realiseer u dat de Statenvertaling zeer modern was en eindelijk het Protestantisme diende in de gangbare taal.

Predikanten die zo overtuigd zijn van hun eigen gelijk wat betreft vertalingen van een oude grondtekst uit een heel andere cultuur kan ik niet serieus nemen. Blijft u vooral bij uw gebruik van meerdere vertalingen, daar leren de kinderen ook het meeste van.
Toen ik jong was werd er in ons gezin gewoontegetrouw uit de statenvertaling gelezen. Het ging geheel langs me heen. We moesten het laatste woord nazeggen ter controle of je geluisterd had. Maar aan de intonatie konden we horen wanneer het laatste woord in aantocht was.