Prioriteiten van predikant

Zegt de kerkorde iets over de invulling van het werkplan van een predikant? Ik kom uit een CGK-gemeente (Bewaar het pand) en merk dat de dominee eigenlijk te weinig tijd heeft voor het pastorale werk. Er speelt in mijn familie iets zeer ernstigs en toch kwam hij pas na een half jaar een keer langs. Hij kwam te laat, was duidelijk moe en wilde duidelijk snel weer verder. Dit heeft bij een familielid een flinke knauw gegeven. Hij is daarna ook niet meer geweest (de wijkouderling overigens wel). Ik weet dat dit in meer families in de gemeente speelt.

De dominee zegt dat hij erg druk is, maar ik heb sterk het idee dat dit ook komt door de vele commissies waar hij in zit en die hij erg belangrijk vindt. Ik hoor ook in andere kerkverbanden dat veel predikanten erg druk zijn met al hun commissies en neventaken. Vandaar mijn vraag: is er iets vastgelegd over de prioriteiten die een predikant zou moeten hebben in zijn werk? Zou pastoraal werk in je eigen gemeente niet voor bijvoorbeeld GBS of Bewaar het Pand-werk moeten gaan?

Beste lezer(es),

Er is in zijn algemeenheid wel het een en ander vanuit de kerkorde op te merken over de taak van een predikant. Het is de vraag of dat precies hetzelfde is als een ‘werkplan’, zoals in de vraag staat. Het werkplan kan en moet ingevuld worden vanuit de basistaken die de kerkorde noemt.

Artikel 16 van de kerkorde zegt het volgende: “Tot de taak van de dienaren des Woords behoort dat zij in de gebeden en in de bediening van het Woord en van de sacramenten volharden, dat zij als goede herders zorg en verantwoordelijkheid dragen voor hun medeambtsdragers en voor de hele gemeente, tucht oefenen met de ouderlingen en zich ervoor inspannen dat alles betamelijk en in goede orde geschiedt.”

In de beroepsbrief (het concept daarvan is ook te vinden in de kerkorde, bijlage 2.4) wordt naast prediking, sacramentsbediening en catechese genoemd: “het doen van zieken- en huisbezoek en voorts alles wat tot het werk van een dienaar des Woords behoort.”

Eerlijk gezegd is die laatste uitdrukking nogal vaag. Immers: hoe vul je dat in? Wat behoort er dan verder nog tot het werk van een dienaar van het Woord? Blijkbaar heeft de kerkorde dit bewust opengelaten.

Wel wordt er in de bijlage bij de beroepsbrief een opmerking gemaakt over nevenfuncties: “Voor de aanvaarding van nevenfuncties is vooraf toestemming van de kerkenraad vereist. Deze kan aan zijn toestemming voorwaarden van financiële aard verbinden.” Te denken is bijvoorbeeld aan het geven van een aantal uren godsdienstonderwijs of het één dag per week werken bij een christelijke organisatie (met inkomen).

Maar een predikant doet er sowieso verstandig aan om met zijn kerkenraad te overleggen welke (onbezoldigde) functies hij in het kerkelijk leven of daarbuiten kan bekleden en welke niet. Is elk deputaatschap/commissie/redactielidmaatschap echt nodig en verantwoord? Is er balans tussen wat de predikant in de gemeente doet en dat wat hij daarbuiten doet?

Tijdens de kerkvisitatie kan volgens de kerkorde onder andere de volgende vraag aan de kerkenraad gesteld worden: “Legt de predikant ook huisbezoek af? Bearbeidt hij elk gezin/adres van de gemeente? Is hij trouw in zijn pastorale arbeid?”

In het bovenstaande liggen allerlei bouwstenen om de predikant aan te spreken op zijn pastorale taken. Als het goed is, zal de kerkenraad elk jaar een gesprek met hem voeren over zijn ambtelijk werk. In bijlage 1.30 van de kerkorde is daarvoor een uitgebreide handleiding te vinden.

Wat nu te doen als er klachten in dit opzicht zijn?
-Probeer hierover eens in liefde een gesprek met de predikant aan te gaan. Wellicht ervaart hij knelpunten en kost het hem moeite om het vele werk te doen. Maar het kan ook goed zijn dat hij in een dergelijk gesprek hoort welke verwachtingen er zijn omtrent zijn pastoraat en welke teleurstelling ervaren is. Samen daarover spreken in een rustige sfeer en met de bedoeling samen verder te komen, is van groot belang.

-Als dit gesprek onvoldoende bevredigt, is het mogelijk in het licht van bovenstaande gegevens eens een gesprek aan te gaan met de wijkouderling. Informeer eens of de kerkenraad er zicht op heeft wat de predikant doet en niet doet in pastoraal opzicht. Vraag of het jaarlijks gesprek gehouden wordt. De kerkenraad draagt immers mede verantwoordelijkheid voor het werk van de dienaar van het Woord.

Het gaat om teergevoelige dingen. Ga daarom het gesprek biddend aan, vanuit een positieve grondhouding: niet om de predikant weg te zetten, maar juist om hem te helpen de goede focus bij zijn werk te (her)vinden. Het gaat om de opbouw van de gemeente van Christus, en daar mogen we elkaar in liefde bij helpen.

Met een hartelijke groet,
Ds. P. D. J. Buijs