Is het huwelijk wel voor mij weggelegd?

In mijn directe omgeving zie ik dat veel van mijn vrienden en leeftijdsgenoten in het huwelijk treden. Dit ervaar ik als moeilijk en confronterend. Zelf heb ik enkele relaties gehad, maar deze zijn niet tot een blijvende verbintenis gekomen. Dit brengt mij er soms toe mij af te vragen of het huwelijk ook voor mij is weggelegd. Wat mij hierin bezighoudt, is dat ik binnen relaties regelmatig onenigheid heb ervaren, terwijl ik van nature geen conflict zoekend persoon ben. Integendeel, ik vermijd ruzies liever en trek mij doorgaans terug. Buiten een relatie ervaar ik zelden spanningen of conflicten.

Daarnaast merk ik bij mijzelf dat ik in een relatie een sterke behoefte heb aan aandacht en nabijheid, waardoor ik soms meer van de ander vraag dan goed is. Ik ben graag samen en kan daarin ook claimend overkomen. Om die reden ben ik zelfs wel eens als narcistisch bestempeld. Dit raakt mij, omdat mijn innerlijke intentie juist is om de ander niet tot last te zijn, maar hem of haar vrijheid te gunnen. Ook vriendinnen hebben aangegeven dat zij mij niet als narcistisch ervaren.

De gedachte dat het huwelijk mij mogelijk niet is geschonken, ervaar ik als zeer pijnlijk. Ik zie mijzelf niet alleen door het leven gaan en ben bang voor vereenzaming. Ook vrees ik dat ik het alleen niet zal redden en dat ik iemand aan mijn zijde nodig heb. Deze zorgen en gedachten houden mij sterk bezig, mede doordat ik zie dat velen in mijn omgeving wel trouwen. Mijn vraag is hoe ik hier op een goede en Bijbelse manier mee om kan gaan. Hoe kan ik leren omgaan met deze gevoelens van gemis, onzekerheid en angst voor de toekomst en hoe kan ik hierin Gods leiding en wil zoeken en aanvaarden, ook wanneer mijn levensweg anders lijkt te verlopen dan die van velen om mij heen?

Om te beginnen met het laatste: dit is in het algemeen een zeer goede vraag. Leren omgaan met onzekerheid en angst en zoeken naar Gods leiding en wil. Het is tegelijk ook de moeilijkste vraag. Het is moeilijk vast te stellen wat de Bijbel hierover zou zeggen en hoe je Gods wil ooit kunt ontdekken. We moeten de Bijbel niet lezen als een gids met antwoorden voor levenskwesties, de Bijbel is het boek van Gods liefde voor verloren zondaren die Hij zoekt door Jezus Christus. Daar gaat de Bijbel over, niet over relaties en hoe je Gods wil voor jouw specifieke leven vindt. Waarom ik dit laatste complex van vragen toch een goede vraag noem, is omdat de Bijbel wel spreekt over Gods liefde en leiding dwars door verdriet, lijden en teleurstelling heen. We komen dan bijvoorbeeld uit bij de Psalmen, waarin de klacht klinkt waarom God niet ingrijpt en helpt (bijvoorbeeld Psalm 13, 22 of 63). In die strijd vinden de dichters in Gods liefde (goedertierenheid, trouw) hun hoop en houvast. Zoals wij als gelovigen van het Nieuwe Testament die vinden in de Persoon van Jezus Christus en door zijn Geest.

Hiermee geef ik aan, dat je strijd een zeer begrijpelijke en menselijke is. Iedere mens verlangt in haar leven naar intimiteit en geborgenheid. Dat is een menselijk en dus legitiem streven. In ons leven te midden van onze medemensen (familie, vrienden, dorp, kerk) kan ons verlangen ook botsen met de heersende cultuur van huwelijken, gezinnen en kinderen krijgen. Dat voelt dan als extra schrijnend en leidt tot die diepe pijn en dat gevoel van gemis. Met andere woorden: je verlangen is menselijk, je gemis wordt verscherpt door de voorbeelden om je heen.

Nu stel je ook vragen aan de orde over hoe je relaties ervaart en wat dit mogelijk betekent voor intimiteit en vertrouwen. Enkele dingen vallen me op. Je hebt vrienden/vriendinnen, je hebt dus wel (hopelijk fijne) mensen om je heen! Ook heb je hopelijk familieleden, die je liefdevol omringen. Ik hoop en bid, dat je zo altijd betrouwbare en trouwe mensen om je heen hebt die je kennen en steunen en bij wie je je veilig voelt om je diepste gedachten en gevoelens bij uit te spreken. Dat heb je beslist nodig, en dat mag je ook van ze verwachten én vragen!

Een tweede ding dat opvalt is toch ook wat ik zou willen noemen je angst voor intieme relaties. Hier komen we echter op een terrein waarop ik niet deskundig ben en waarvoor ik je zou moeten doorverwijzen naar professionele hulpverleningsdisciplines. Die kun je uiteraard zelf zoeken en dat zou ik zeker doen! Hier is sprake van een diepe nood en van een complex aan vragen waar je beslist in je eentje niet uitkomt!
 

"Het vermijden van conflict is geen effectieve manier om relaties een duurzaam karakter te geven. Nabije relaties aangaan vraagt altijd om een gezamenlijk leerproces van geven en nemen"

Ik weet bijvoorbeeld dat het vermijden van conflict geen effectieve manier is om relaties een duurzaam karakter te geven. Nabije relaties aangaan vraagt altijd om een gezamenlijk leerproces van geven en nemen, het gaat immers om twee personen, per definitie altijd verschillende personen! Wat je van elkaar verwacht, waar je je grenzen stelt, dat zul je in een relatie altijd verder uit moeten diepen. Dat kan wel degelijk betekenen dat je soms conflict aangaat. Conflict is niet hetzelfde als ‘ruzie’! Conflict betekent slechts, dat je bezig bent je grenzen te stellen, voor jezelf te zorgen, niet over je heen te laten lopen, etcetera. Iemand die bijvoorbeeld eindeloos empathisch is, zal al gauw té ver gaan in het zichzelf wegcijferen. Maar dat is slecht voor de relatie, in tegenstelling tot wat we vaak denken. De ander is echter gebaat bij het beseffen en respecteren van jouw eigenheid! Anders is er geen sprake van een gelijkwaardige omgang.

Dat geldt ook voor je behoefte aan nabijheid. Zoals al gezegd, een legitieme behoefte. Je hoeft niet bang te zijn dat dit claimend is, zolang je een relatie beschouwt als gelijkwaardige omgang waarin beiden hun behoeften kunnen aangeven. Let erop dat behoeften wat anders is dan claimen! Behoeften kenbaar maken is gezond, claimen doet de balans eenzijdig doorslaan. Ik kan uiteraard niet beoordelen of de term ‘narcistisch’ bij jou zou passen. Ik vind het in het algemeen niet zo zinvol om elkaar met zulke termen te typeren, al helemaal niet als dit niet gebaseerd is op een deskundige diagnose. Dan kan zo’n term zo maar een klap in je gezicht zijn, zonder dat er iets mee opgelost wordt. Dit kan alleen maar aan het licht komen in gesprekken met een psychotherapeut.

Wel, ik ga snel weer weg bij dit hulpverlenerstaalveld, het is niet mijn specialisme, ik ben slechts pastor met enige mensenkennis. Het is maar dat ik erop wil wijzen dat hier veel te winnen is! Het kan je helpen uit de somberheid te komen die je kan verlammen en je de moed of mogelijkheid ontneemt keuzes te maken en te zien wat je zelf kunt doen. Anders ontstaat het risico, dat je in een hoekje komt te zitten waar geen uitweg meer zichtbaar is.
Kortom, moedig dat je deze vragen hier stelt. En hopelijk vind je in mijn beantwoording enkele aanknopingspunten om zelf mee verder te gaan. Ik wens je alle liefde van God en zijn zegen hierin!

Ds. K. van den Geest