Ongezonde hypotheek op seks

Mijn man en ik zijn vijftien jaar getrouwd. Voordat we elkaar leerde kennen hebben we beiden een losbandig leven geleid. Hierover zijn we open naar elkaar geweest voor ons trouwen. Mijn man had en heeft grote moeite met mijn verleden. Ook dit wist ik, maar ik dacht -in mijn naïviteit- dat dit wel mee zou vallen en het over zou gaan. Het achtervolgt ons echter tot op de dag van vandaag. Het idee dat ik niet alleen van hem ben geweest, achtervolgt mijn man dagelijks. Dit is erg zwaar voor hem. Voor ons trouwen heeft hij hierover een paar keer, op aanraden van mij, met een psycholoog gepraat. Naar eigen zeggen is het hierdoor alleen maar erger geworden. Opnieuw in therapie, alleen of samen, wil hij absoluut niet.

Door gemeenschap te hebben met mij, worden zijn nare gedachten minder. Om de lieve vrede te bewaren geef ik hier vaak aan toe. Het is niet zo dat ik zelf geen behoefte heb aan gemeenschap, maar niet zoveel als mijn man. Soms komt het tot een ‘uitbarsting’. Dit gebeurt als ik geen gemeenschap wil. Vooral na de bevallingen en toen de kinderen klein waren. Mijn man zwijgt me, soms dagen lang, dood. Hij voelt zich afgewezen. Hij slaapt dan ook niet meer en geeft aan liever dood te willen. Ik voel me er dan achteraf erg schuldig over en denk: is dit het nu allemaal waard geweest om nee te zeggen. Ik slaap er dan zelf ook niet van. Uiteindelijk praten we er dan wel over en komt het weer goed. Tot het moment dat ik weer nee zeg. Het patroon blijft zich telkens herhalen.

Door dit alles voel ik me totaal niet meer onbevangen rondom seksualiteit. Het voelt voor mij niet als een keuze. Ik vind het het prettigst om gemeenschap te hebben op vaste avonden, zodat ik weet waar ik aan toe ben. Andere toenaderingspogingen van mijn man probeer ik te voorkomen, uit angst dat het weer op gemeenschap uit moet draaien. Ik vind het best fijn om elkaar gewoon eens een kus of een knuffel te geven, maar doe dit ook niet, omdat ik mijn man geen verwachtingen wil geven. Mijn man geeft aan zich hierdoor alleen maar goed genoeg te voelen om geld in het laatje te brengen. Ik voel me echter alleen goed genoeg als huishoudster en voor gemeenschap. Mijn man voelt zich niet gewaardeerd, omdat ik veel op hem mopper. Ik voel me aan de andere kant ook niet door hem gewaardeerd, omdat hij dingen die ik in het huishouden doe, onzin vindt.

We praten buiten de gesprekken na een ‘uitbarsting’, niet echt met elkaar. Ik ben bang dat ik iets verkeerds zeg of iets oprakel, waardoor mijn man zich weer ellendig gaat voelen. We komen beiden niet uit een ‘warm nest’. In onze beide gezinnen ging het nooit om onze gevoelens. Bij mijn man heeft het wel ernstige vormen aangenomen. Ik zie de sporen van zijn opvoeding terug in hoe hij nu in het leven staat.

Onlangs heb ik een gynaecologische spoedoperatie moeten ondergaan. Ik zit nog in de herstelfase, maar gemeenschap is wel toegestaan. Het is voor mij echter nog verre van prettig, zowel fysiek als mentaal. Mijn man heeft het hier erg moeilijk mee. Voor mij is er nu een soort grens bereikt in het hebben van gemeenschap omdat ik mijn man daarmee help. Maar ik zit enorm in tweestrijd. Ik weet niet meer wat nu normaal is. Wie ben ik eigenlijk zelf nog en wat wil ik? Mag ik wel iets willen? Ik moet mijn man toch helpen? Mijn man heeft mij ten slotte ook geholpen in het huishouden na mijn operatie. En het komt door mijn zondige verleden. Gemeenschap hebben is inderdaad een kleine moeite en het niet doen heeft grote gevolgen. Maar het geeft bij mij steeds meer weerstand. Wat kan ik doen?

Wat een moeilijke en uitputtende situatie die je omschrijft. Aangrijpend en met een verlangen om te zoeken wat goed is voor jullie huwelijk. Een antwoord op de vraag wat je kunt doen, vraagt om een zorgvuldige weging en nuance, terwijl nuance nu vaak juist moeilijk is in de spanning en druk die er is.

Het lijkt erop dat niet alleen je verleden hem pijn doet, maar vooral de betekenis die hij eraan geeft. Mogelijk raakt het aan diepere gevoelens van minderwaardigheid, verlies of angst om niet genoeg te zijn. Bijvoorbeeld een eigen minderwaardigheid die hij koppelt aan bijvoorbeeld een ex-vriendje die ‘beter’ was dan hij. Zo houdt hij zelf de herinnering levend. Dat ligt niet aan jou. Dat hij geen hulp wil is te begrijpen als de vorige hulp het alleen erger heeft gemaakt maar elk stel heeft wel eens hulp nodig, van een ander bevriend stel, een ouderling of een professional. Denk daarin wel breder wie vanuit jullie netwerk mee kan denken. Alleen al delen over wat er tussen jullie speelt kan al lucht en ruimte geven om er anders mee om te gaan.
 

"Een afhankelijkheid van seks om de gedachtes te doen afnemen legt een ongezonde hypotheek op seks"

Seks als oplossing voor nare gedachtes is niet een gezonde reden voor seks. Nare gedachtes hebben geen seks nodig en een afhankelijkheid van seks om de gedachtes te doen afnemen legt een ongezonde hypotheek op seks. Je wordt daardoor steeds meer de steunpilaar en verantwoordelijke voor de emotionele en geestelijke gezondheid van je man. Dat is ongezond voor jullie beiden. Als jij geen nee kan zeggen, om welke legitieme en nodige reden, dan ben je onvrij en wordt seks in feite afgedwongen.

Er kunnen legitieme lichamelijke, emotionele of relationele redenen zijn waarom iemand op een bepaald moment geen ruimte ervaart voor gemeenschap. Zeker na een operatie waarop het lichamelijk en mentaal nog niet fijn voor je is en je nog niet zo ver bent. Juist dan heb je steun en begrip nodig.

Doodgezwegen worden na een nee wordt in de hulpverlening gezien als een vorm van emotionele druk. Dit omdat het dreigend is en vaak heel stressvol. Seksualiteit is door God gegeven in liefde, vrijheid, genegenheid als uitdrukking van liefde voor elkaar, niet als een middel om angst en spanning te reguleren. Gebruik je seks als regulatie van spanning zal je niet genoeg seks krijgen en altijd meer willen. Wanneer seks vooral dient om spanning te reguleren, lost zij het onderliggende probleem niet op. De opluchting is meestal tijdelijk, waardoor de behoefte telkens terugkomt.

“Geen seks krijgen” zou ook niet tot suïcidaliteit moeten leiden. Zó belangrijk moet het niet worden dat het belangrijker is dan het leven zelf. Echter, je hebt helemaal gelijk dat het niet delen en praten over emoties vaak ongezonde vormen oplevert van emotieregulatie. Je beschrijving van je man roept het beeld op van iemand die diep beschadigd is geraakt en weinig innerlijke veiligheid heeft ontwikkeld en koppelt daarmee alles aan één persoon - jou. Jij wordt zijn basis waar zijn aanvaarding of afwijzing vanaf hangt. Dit terwijl meer gezond gehechte mensen meer hulp bij ook andere mensen bij zoeken. 

Door zijn steunpilaar te blijven blijft hij ook in zijn afhankelijkheid zonder verder te groeien of genezen. Werkelijk herstel vraagt meestal dat iemand zijn diepere pijn onder ogen leert zien. Dat is vaak een moeilijke weg, maar wel de weg waarop echte genezing kan ontstaan.

Houdt altijd in gedachten dat seks vrijwillig hoort te zijn! Paulus spreekt in de Korinthe brief over wederkerigheid, niet over dwang, niet over angst dat de ander anders instort. 

Al jaren heb je seks gegeven om de spanning te doen af laten nemen, maar het is niet genoeg. Begrijpelijk dat er nu voor jou een grens bereikt is en gelukkig maar. Je voelt dat de verplichting tot seks niet is wat jou en jullie goed doet. 

Je kunt de pijn uit zijn leven van toen en nu niet wegnemen met seks of meer seks maar wel erkennen dat hij pijn heeft en daarover proberen te praten. Je mag grenzen hebben en seks beleven uit vrije wil in plaats van in en uit angst. Dat verandert jullie patroon en dat zal je man in eerste instantie niet fijn vinden. Hij is gewend geraakt aan een patroon waarin seksuele gemeenschap zijn spanning vermindert. Het doorbreken daarvan zal waarschijnlijk veel onrust geven en hij zal moeten leren en ontdekken dat het veel fijner is dit in vertrouwen en intimiteit plaats te laten vinden. Seks is meer dan lichamelijk. Neem wel een vriendin of zus in vertrouwen zodat je niet alles alleen hoeft te dragen.

Je man heeft nog een weg te gaan hoe hij omgaat met afwijzing, dat zal niet makkelijk worden maar elk mens moet ergens leren dat pijn en afwijzing bij dit leven hoort en dat we kunnen leren liefhebben ook als ons pijn wordt aangedaan. Van slachtoffer zijn naar ons vertrouwen stellen op Jezus als ons Slachtoffer en Hem te volgen hoe Hij omging met afwijzing. Liefhebben van je man of vrouw betekent niet jezelf opheffen, maar het gaat over te zoeken wat de ander opbouwt. Wat de ander opbouwt is niet altijd hetzelfde als doen wat de ander op dat moment verlangt. Je mag zeker iets willen, je mag zeker nee zeggen, je mag verlangen naar wederkerig begrip, zorg en aandacht die geen ruil is maar gegeven wordt in liefde. 

Wilbert Weerd