Volledige borstvoeding kleine kans op zwangerschap

drs. A. Meijer | 14 reacties | 17-04-2026| 10:31

Vraag

Mijn vraag gaat over borstvoeding met betrekking tot gezinsvorming. Wij verwachten ons tweede kindje en ik zou graag tot twee jaar borstvoeding willen (kunnen) geven. Ons eerste kindje moest ik rond de negen maanden gaan bijvoeden omdat mijn melkproductie door de nieuwe zwangerschap veel minder werd. Mijn cyclus kwam dus ook rond die periode weer terug. Is er iets wat je kunt doen om ervoor te zorgen dat je vruchtbaarheid langer wegblijft? Was dit in de tijd van de Bijbel ook niet meer de normale gang van zaken door langdurig borstvoeding te geven? Ik blijf anticonceptie een lastig onderwerp vinden en zou het liefst willen dat er op deze natuurlijke manier meer tijd zou zitten tussen een eventuele nieuwe zwangerschap.


Antwoord

Beste vragenstelster,  
  
Het geven van volledige borstvoeding geeft inderdaad een kleine kans op zwangerschap (rond de 2 procent). Mocht de borstvoeding onvoldoende voedzaam zijn, dan blijft maximaal stimuleren van de borstvoeding van belang (eventueel met kolven). In de tijd van de Bijbel was dit inderdaad de manier waarop vrouwen meer tijd tussen de zwangerschappen kregen. 
 
Uit buiten-bijbelse bronnen zoals de Talmoed weten we dat er ook in de bijbelse tijd wel middelen werden gebruikt om zwangerschappen te voorkomen. De mokh (letterlijk "plukje wol" of "absorberend materiaal") is een talmoedisch begrip dat verwijst naar een vroege vorm van anticonceptie, waarbij een vrouw een barrière inbrengt om zwangerschap te voorkomen. Ook werden er kruiden gebruikt die zaaddodend waren. Maar de Bijbel zegt hier verder niets over.   
  
Ook nu is het voorkomen van conceptie uiteraard mogelijk met methodes die niet (potentieel) abortief zijn. De symptothermale methode (vaak afgekort als NFP - Natural Family Planning) is bijvoorbeeld een methode die, bij strikt gebruik, de kans op zwangerschap vrij klein maakt. Het optimale kindertal blijft iets waar we in aan- en afhankelijkheid van God naar moeten streven.    
  
Met vriendelijke groet,
A. Meijer, huisarts 

Mis niks, abonneer je op onze WhatsApp en wekelijkse nieuwsbrief

Dit artikel is beantwoord door

drs. A. Meijer

  • Geboortedatum:
    14-12-1978
  • Kerkelijke gezindte:
    Christelijk Gereformeerd
  • Woon/standplaats:
    Ouderkerk aan de Amstel
  • Status:
    Actief
291 artikelen
drs. A. Meijer

Dit panellid heeft meerdere artikelen geschreven
14 reacties
Samanthi
17-04-2026 / 11:08
Ben 2x zwanger geraakt bij volledige borstvoeding.
Maar dat geldt niet voor iedereen.
Tonny
17-04-2026 / 14:11
Ook ik ben zwanger geworden tijdens de bv-periode. Zodra er bijvoeding gegeven wordt (bij mijn kinderen met 6 maanden) gaat de melkvoeding gewoon minder worden, zeker wanneer ze op den duur de nachten doorslapen. Ik vraag me af waar die 2% vandaan komt, geldt misschien bij volledige bv (wat betekent dat er ook in de nacht max 3 uur tussen de voedingen mag zitten. Als je zo strak 'maximaal blijft stimuleren) zou ik gewoon anticonceptie gebruiken. Pessarium kent een zeer oude geschiedenis (al ten tijde van het OT), en naast de wetten die er waren vanuit de talmoed (geen sex als de vrouw nog BV gaf) lijkt me dat een meer logische praktijk ten tijde van de bijbel.
jaapenlinda
17-04-2026 / 16:03
Hoi vraagstelster, je vergelijkt de situatie nu met die in de tijd van de bijbel. Je kunt inderdaad ervoor zorgen dat je op een natuurlijke manier niet zo snel weer zwanger wordt door je leven net zo in te richten als de vrouwen in die tijd. Dat betekent volledig borstvoeding op aanvraag gedurende meerdere jaren, maar ook water halen in emmers, hout zoeken voor je gaat koken, koken op een houtvuur (waarbij je voortdurend bezig bent het vuur aan te houden) en de groente van het land halen. En als je kip wilt eten, die natuurlijk eerst vangen en slachten...
Ik schrijf dit niet om je belachelijk te maken, maar om te laten zien dat het dagelijks leven nu in Nederland eigenlijk gewoon op geen enkele manier te vergelijken is met het dagelijks leven van vrouwen in bijbelse tijden.
Ter illustratie mijn eigen situatie: ik woon nu ruim 12 jaar in Ecuador. Onze eerste 3 kinderen zijn in Nederland geboren. Ondanks volledige borstvoeding op aanvraag - inclusief meerdere nachtvoedingen - had ik mijn cyclus binnen een jaar terug. Onze laatste 3 kinderen zijn in Ecuador geboren. Wij wonen hier op het platteland en het leven is fysiek zoveel zwaarder. Alleen al het vele lopen (geen auto, geen bus, geen fiets), de boodschappen die je dus ook allemaal 2 km naar huis draagt, je kind dat je hele dagen draagt (want niet toegankelijk voor kinderwagen en op de grond teveel risico op slangen ed) vraagt heel veel fysieke energie. En dus zegt je lichaam 'even nog geen volgende zwangerschap'. Ik had mijn cyclus terug tussen de 1,5 en 2,5 jaar na de geboorte van de kinderen.
Dus vergelijk jezelf niet te gedetailleerd met de bijbelse vrouwen. Maar bekijk hoe je jouw roeping in je gezin - zorgen en opvoeden - vorm kunt geven tot Gods eer. En maak gebruik van de mogelijkheden die er zijn om je daarbij te helpen. (In de bijbel wordt ook niet genoemd dat vrouwen maandverband gebruiken, toch heeft niemand er twijfels bij of je het wel mag gebruiken. Net als bij anticonceptie, bestond het wel en werd het gebruikt, maar net een beetje anders dan nu.)
En wat betreft borstvoeding/bijvoeden: vanaf 6 maanden hebben kinderen bijvoeding nodig (groente, fruit) en dit wordt steeds meer. Natuurlijk heeft dit invloed op je melkproductie, maar het hoeft geen reden te zijn te minderen of stoppen met borstvoeding of over te gaan op kunstvoeding.
hjdv24
18-04-2026 / 17:42
Zelf gebruik gemaakt van de ladycomp na ons tweede kind. Als je cyclus varieert, bij mij tussen de 28 en 32 dagen toen, is deze al niet betrouwbaar. Zwanger geraakt, terwijl de ladycomp aangaf dat het veilig was. Zelf dus niet zo tevreden over de temperatuur methode.
Rembrand
18-04-2026 / 18:11
Wanneer je een volgende zwangerschap wilt uitstellen of voorkomen, dan zijn er verschillende voorbehoedsmiddelen beschikbaar.
Borstvoeding inzetten als voorbehoedsmiddel is toch ook een vorm van eigen regie nemen? Ik stel het wat zwart-wit, natuurlijk is borstvoeding een goede keuze voor de kleine.
Ik heb de indruk dat in reformatorische kringen voorbehoedsmiddelen nog ingewikkeld zijn. Maar intussen zoekt men wel manieren om het aantal kinderen te beperken.
Ellenoor
19-04-2026 / 07:51
De pil is voor veel vrouwen geen prettige optie vanwege gerommel met hormonen, waarbij soms wordt aangevoerd dat die in een vroeg stadium abortief kan werken (daarover zijn de meningen verdeeld, maar het kan mensen extra kritisch maken). Ook het gemak “neem de pil en je kunt doen wat je wil” kan juist iets ongemakkelijks hebben.
Dan zijn er nog de meer abortieve manieren (spiraaltje) die voor de meeste christenen geen optie zijn.
Dan heb je het condoom, dat is gewoon wat minder lekker, en iets niet-natuurlijks dat er toch tussen zit. En net als bij de pil zit er een werelds luchtje aan: de wereld gebruikt dat om ongestoord met iedereen in bed te duiken.
Dan heb je nog de methoden die gebruikmaken van mogelijkheden die God in de natuur heeft gelegd. Inderdaad niet 100 procent betrouwbaar, maar dat kan ook het gevoel geven dat je dus ook niet de volledige regie van God overneemt.
Dus, als je een beetje een regelmatige cyclus hebt, kan ik me voorstellen dat zo’n methode dan toch je voorkeur heeft. Misschien ook omdat de tijdelijke onthouding je ook iets kost.
davinci
19-04-2026 / 12:46
"..En net als bij de pil zit er een werelds luchtje aan: de wereld gebruikt dat om ongestoord met iedereen in bed te duiken..."

En wat als de wereld binnenkort de barbecue teveel gaat gebruiken? Gijzelt de wereld dan de barbecue? (Net zoals ze bepaalde groepen het drumstel en de elektrische gitaren al afgenomen hebben)?
arendine
19-04-2026 / 19:31
De pil kan ervoor zorgen dat een zuigeling de moedermelk niet meer blieft.

Een bovengemiddeld vruchtbare vrouw kan niet vertrouwen op borstvoeding als anticonceptie. Je kunt verschillende natuurlijke methodes combineren voor de kleinste kans.
Ellenoor
19-04-2026 / 20:32
@davinci ik zeg niet dat het argument geldig is, maar ik denk wel dat het mede verklaart waarom refo’s liever voor andere methodes kiezen.
Tonny
20-04-2026 / 07:44
DaVinci/ Ellenoor: klopt, en dat is heel tegenstrijdig/ selectief.

Ik vind de 'brief van Diognetes' altijd interessant. Misschien moeten we, net als de eerste christenen, in uiterlijk wat meer 'opgaan in de massa' en daadwerkelijk met ons gedrag opvallen.
leene
21-04-2026 / 10:57
Beste vragensteller, google even op LAM methode. Lactatie-amenorrhoe methode.
Dit is een zeer betrouwbare methode van anticonceptie > 98% MAAR!! let op de voorwaarden:
* geen menstruatie
* volledig op verzoek voeden
* alleen de eerste 6 maanden 98% betrouwbaarheid.

Dus als je ongesteld wordt 4 maanden na de bevalling of als je met speentjes en inbakeren de tijd tussen de voedingen probeert te verlengen of als de baby 6 maanden wordt is dit niet meer betrouwbaar.
Sommige vrouwen gebruiken dit langer ( of beter gezegd gebruiken geen andere vorm van anticonceptie) en worden ook niet zwanger maar als je echt meer tijd tussen je kinderen wilt en meer zekerheid wilt, zul je andere anticonceptie moeten gebruiken.
Wil je natuurlijke methodes gebruiken kijk naar natural family planning
Ellenoor
21-04-2026 / 21:15
“Dus als je ongesteld wordt 4 maanden na de bevalling, is de methode daarna niet meer betrouwbaar” > tja, maar dan kun je dus ook al zwanger zijn (of is dat dan die 2 procent kans op zwangerschap?)
Daarnaast las ik ook dat deze methode al niet meer betrouwbaar is zodra je kindje ‘s nachts doorslaapt (maar goed, dat deden ze bij ons toch al niet :))
Onze jongste had overigens problemen met slikken, waardoor ze pas na hulp van de logopediste leerde eten. Meer dan een jaar heeft ze volledig op borstvoeding geleefd. Daardoor bleef mijn menstruatie ook veel langer weg dan bij de andere kinderen. Wellicht begonnen ze in Bijbelse tijden ook later met vaste spijs…
Maar, het verschilt ook erg per persoon. Een vriendin die alles zo natuurlijk mogelijk doet (voeden tot in lengte van jaren, geen speen geven, kind de hele dag in de draagdoek, bij elk kikje voeden), was na elke bevalling na zes weken alweer ongesteld.
leene
27-04-2026 / 18:49
@ellenoor. Ik heb begrepen dat de eerste menstruatie vaak anovulatoir is. Geen voorgaande eisprong dus. Maar kan dit zo snel niet meer terug vinden en inderdaad als je kind doorslaapt is deze methode ook niet meer geschikt..maar als je volledig op verzoek voedt en je baby dicht bij je houdt is de kans dat een kind langer dan 6 uur doorslaapt heel erg klein. Ik heb veel met vrouwen met een migratieachtergrond gewerkt en met vrouwen uit een asielzoekerscentrum. Die vroegen ook nooit wanneer hun kind doorsliep. Dat is echt een westerse vraag. En dan stijf je kind inbakeren en met een speen de tijd tussen de voedingen rekken want wij houden van ritmes. Ik snap het wel maar het werkt gewoon niet zo goed. En dan zo ik het er ook niet op wagen met die LAM methode
Tonny
27-04-2026 / 23:22
Leene, maar die 6 uur is al te lang. De methode is betrouwbaar als er niet langer dan 2/3 uur tussen voedingen zit.
Je kunt op dit bericht reageren. Klik hier om in te loggen.

Terug in de tijd

(...) we willen graag een relatie opbouwen met elkaar. Maar het is nog maar drie weken geleden dat ik het heb uitgemaakt. Is dat niet een beetje raar?

Ik heb een poosje geleden mijn verkering uitgemaakt omdat ik verliefd ben geworden op een andere jongen. Die jongen die ik erg leuk vind, die vindt mij ook leuk. En we willen graag een relatie opbouwe...
Geen reacties
17-04-2007

Het echte geloofsleven

Aan ds. Goedvree. Een jaar of wat geleden vroeg ik hoe het kwam dat ik God niet ervaarde en hoe ik dan toch wel kan geloven. Nu een lange tijd verder heb ik me er bij neergelegd dat het niet zo is om ...
2 reacties
17-04-2013

Omgaan met transgender

Onze kleinzoon is transgender en heeft zich afgesloten van de samenleving. Ook in de kerk vond hij afwijzing en voorwaarden die hem gesteld werden over hoe hij zich moest kleden. Ook is hij in gesprek...
Geen reacties
17-04-2023
design website door design website by Mooimerk website-ontwikkeling door webdevelopment by Accendis hosting website door hosting website by STH Automatisering
Stel hier
een vraag