Oudhollands taalgebruik bij gelovigen

Hoe komt het toch dat, zodra er over Bijbelse zaken gesproken wordt maar ook als er gebeden wordt, veel dominees en ambtsdragers overgaan op oudhollands taalgebruik? Er worden dan ineens woorden en uitspraken gebezigd die bepaald niet hedendaags zijn. Komt dat door de invloed van de Statenvertaling en al die oudvaders?

Het is inderdaad een merkwaardig verschijnsel dat sommige mensen soms, als ze het over de dingen van het geloof hebben, of als ze bidden, opeens overschakelen op een andere manier van spreken. Dat kan zijn in toon van spreken, als ook in taalgebruik. 

Voor een deel is dat taalgebruik wat anders is dan het dagelijkse taalgebruik wel te begrijpen. Voor een deel kun je daar niet omheen. Woorden als genade, vergeving, rechtvaardig en verbond, zullen we in het dagelijkse leven niet zo snel gebruiken, maar zijn onmisbaar om de relatie met God te beschrijven.

Een tweede reden voor het gebruik van ouderwets aandoende taal kan zijn dat dit ‘staande uitdrukkingen’ uit de kerkgeschiedenis zijn. Uitdrukkingen als “verheffen wij ons hart tot God” en “Ga heen in vrede” zijn afkomstig uit de Vroege Kerk en worden in de meeste kerken wereldwijd nog steeds gebruikt. Naast dat het heel mooi is om te beseffen dat je geloven niet in je eentje doet, maar dat je in hetzelfde geloof staat als christenen wereldwijd en als christenen van eeuwen geleden, bevatten deze uitdrukking vaak ook een diepe geloofswaarheid. Ze zijn het waard om te leren kennen en daarover na te denken. Stel jezelf de vraag: wat betekent het om ons hart op te heffen naar God? Wat betekent het om na de kerkdienst ‘heen te gaan in vrede’?
 
Een derde reden voor het gebruik van ouderwetse taal is dat sommige mensen ouderwetse taal eerbiediger vinden dan hedendaagse taal. Misschien omdat de HEERE tot hen gesproken heeft via de Statenvertaling. Of misschien heeft iemand, die nu oud is, de Heere wel leren kennen in zijn jeugd en voelt daarom de taal van zijn jeugd als de gepaste taal om over de dingen van de Heere te spreken. Of misschien heeft iemand de taal van een ouder kind van God overgenomen, omdat die voor hem tot voorbeeld is, omdat die zo dicht bij God leefde.
 

"Als je ouderwetse taal gaat spreken over en tegen God, dan koppel je daarmee de dingen van God los van het dagelijkse leven"
 

Hoe begrijpelijk dat gevoel van eerbied ook is, toch zou ik ervoor voor willen pleiten om in het openbaar in hedendaagse taal over en tot God te spreken. Want als je ouderwetse taal gaat spreken over en tegen God, dan koppel je daarmee de dingen van God los van het dagelijkse leven. Terwijl een echte christen-zijn juist betekent dat je leven met God en je dagelijkse leven een eenheid vormen: je gaat heel je leven, leven mét en voor de Heere. Daarnaast staat ouderwetse taal in de weg bij het begrijpen van het evangelie: het evangelie is voor iedereen bedoeld en door ouderwetse taal te gebruiken, wordt het evangelie iets voor ingewijden. Dat is niet Gods bedoeling!

In Handelingen 2 lezen we dat als de Heilige Geest wordt uitgestort op de Pinksterdag dat de mensen vol verwondering uitroepen: “wij horen hen in onze taal over de grote werken van God spreken.” De Heilige Geest liet de apostelen niet de taal van de Bijbel spreken (Hebreeuws) en ook niet de taal van de synagoge (Aramees), maar liet hen de taal spreken van de mensen die ze voor zich hadden. Als de Reformatie komt is het eerste wat de Reformatoren doen de kerktaal (Latijn) vervangen door de taal van het gewone volk, zodat het gewone, ongeletterde volk de preken hoort in de taal die zij spreken. Kortom, de Bijbelse en gereformeerde lijn is om te spreken in de taal van gewone mensen. 
 

"Het evangelie is voor iedereen bedoeld en door ouderwetse taal te gebruiken, wordt het evangelie iets voor ingewijden"

Als ambtsdragers taal gebruiken die jij niet begrijpt, stel hen daar dan vragen over: Wat bedoelt u hiermee? Hoe zou u dat in de taal van nu zeggen? Wie weet heeft de ambtsdrager het helemaal niet door dat zijn taal niet hedendaags is. En misschien helpen jouw vragen hem om het anders te gaan zeggen, in taal die iedereen begrijpt. Want de blijde boodschap van God, die uit liefde tot zondaren Zijn Zoon gegeven heeft, is veel te mooi en te rijk, om niet door iedereen begrepen te worden.

Ds. S. T. Lagendijk