De deur des grafs

We lazen na het eten Mattheus 27. Daar staat: “Een grote steen tegen de deur des grafs.” Ik ben beelddenker, zoals zo velen (daarom sla ik Hooglied altijd over). Ik lees: steen tegen de deur. Bij tekstuitleggers zeggen ze dat het voor de opening van het graf is. Als er in grondtekst staat opening, waarom dan niet gewoon als opening vertalen? Er kan wel gezegd worden dat deur ook een opening is, maar als ik deur lees zie ik in gedachten ook een deur. Vertalers zullen geen beelddenkers zijn geweest. Een vraag voor de GBS...

Beste vraagsteller,

Op drie plaatsen in de Statenvertaling lezen we over “de deur des grafs”: behalve in Mattheus 27:60 ook in Markus 15:46 en Markus 16:3. Op elk van deze plaatsen heeft de grondtekst het woord “thura”, dat letterlijk “deur” betekent. Ons woord “deur” is verwant met dit Griekse woord “thura”. “Thura” komt 39x in het Griekse Nieuwe Testament voor en is door de Statenvertalers steeds letterlijk met “deur” vertaald. “Opening” komt ook in de Statenvertaling voor, maar is in het Nieuwe Testament (Efeze 6:19) een letterlijke vertaling van het Griekse woord “anoixis”.

De betekenis van een woord is afhankelijk van de context waarin het staat. Neem bijvoorbeeld het werkwoord “schieten” in de zin: Jan schiet in zijn broek. De geoefende lezer zal uit de context wel begrijpen dat daar geen pistool bij betrokken is, maar dat Jan snel zijn broek aantrekt. En als we zeggen dat Els door de deur het huis binnengaat, bedoelen we niet dat ze door de deur heen dringt, maar dat ze door de opening van de deur naar binnen gaat. “Deur” betekent in onze taal immers meer dan het “door draaien of schuiven beweegbaar verticaal deel, toegang gevend tot een huis, vertrek, kast, voertuig, enzovoorts” (Dikke Van Dale bet. 1). We gebruiken het ook als aanduiding voor een toegang of ingang. Die laatste betekenis heeft “deur” ook in Mattheus 27:60; de steen is gewenteld voor de ingang van het graf.

Niet altijd is de betekenis van een woord gelijk duidelijk vanuit de context. Denk aan de Sunamitische vrouw, die in 2 Koningen 4:8 een “grote vrouw” wordt genoemd. ‘Beelddenkers’ en trouwens ook anderen zouden kunnen denken dat zij groot en fors van lichaamsbouw was. Terwijl de kanttekening van de Statenvertalers aangeeft dat “groot hier “groot van afkomst, van naam en van middelen” betekent. Bijbelverklaringen, waaronder de kanttekeningen, helpen de lezer vaak verder om achter de juiste betekenis van een woord(combinatie) te komen, wanneer die op het eerste gezicht niet gelijk duidelijk is. Denk ook aan de Bijbel met Uitleg (BMU), waarin het woord “deur” uit Mattheus 27:60 in een aparte kolom is toegelicht met “opening”. 

De Statenvertalers kozen voor een letterlijke Bijbelvertaling. Bewust lieten ze de vertaling zo staan en plaatsten ze verklaringen over de betekenis van woorden naast of onder de tekst. Ook bij het Hooglied schreven ze veel uitleggende kanttekeningen. Zo hoeft de Bijbellezer ook over de betekenis van dit door de Heere geïnspireerde en voor ons allen nuttige Bijbelboek niet in het ongewisse te zijn.

Ten slotte: voor lezers die moeite hebben met het begrijpen van beeldspraak in de Bijbel, zijn speciale uitgaven beschikbaar waarin die wordt uitgelegd, zoals de onder redactie van Inge van Hell-van Dijke verschenen dagboeken “Levend Woord” en “Profetisch Woord” (Levend Woord | Helpende Handen en Profetisch Woord | Helpende Handen).

Met vriendelijke groet,
Drs. L. J. van Belzen, GBS