Jij dwaas!

Wat bedoelt Jezus precies met wat Hij zegt in Mattheüs 5:22, als Hij zelf de Farizeeën dwazen noemt in Matth. 23:17 en 19?

Een goede vraag, mogelijk van iemand die hiermee vastgelopen is. In het aangehaalde gedeelte van de Bergrede (Matt. 5:22) gaat het over de vervulling van de Thora (de wet) en de profetie (de profeten). Hieronder verstond de gelovige Jood de hele Bijbel (toen dus het Oude Testament). De Joden hadden bijvoorbeeld de wet der tien geboden opgesplitst in 250 geboden en 365 verboden, de zogenoemde instelling der ouden. Hieruit kende de gelovige Jood hoe te handelen in veel voorkomende, zij het niet alle, situaties die in het leven van alle dag voorkwamen. Daar kwam bij dat volgens de Schriftgeleerden en Farizeeën (zie vers 20) de gerechtigheid voor God uitsluitend bereikt kon worden via nauwgezette onderhouding van al deze ge- en verboden. Dit stelt Jezus onder de kritiek van het Woord van God, met het telkens herhaalde:  gij hebt gehoord... maar Ik zeg u...

In vers 22 wijst de Heiland af dat wat de ouden leerden over het zesde gebod: gij zult niet doodslaan. Het gaat hier vooral over het: “Zo wie ten onrechte op zijn broeder toornig is.” De inzettingen der ouden bevatten dan allerlei verzachtende condities, zodat je, mits je hieraan voldeed, toch de eis van dit gebod vervulde. Jezus wijst dit radicaal af en stelt hen toen en ons nu onder Gods heilige wet, die bij de minste overtreding (dus bijvoorbeeld ten onrechte tegen je naaste zeggen: jij dwaas!) de zondaar voor Gods gericht stelt. Zo staat hij/zij die ten onrechte zijn naaste een dwaas noemt, schuldig voor God. Dit wil echter niet zeggen dat Jezus in Zijn ijver voor de ware dienst des Heeren zonde doet als Hij de Farizeeën en Schriftgeleerden dwazen noemt.

Ds. C. Oorschot