Gods Geest zweefde op/over de wateren

Thuis lezen wij de Statenvertaling, maar in de kerk wordt de HSV gebruikt. Nu staat er in het tweede vers van Genesis: “En de Geest Gods zweefde op de wateren.” Terwijl in de HSV “over de wateren” staat. Is dit niet een verkeerde vertaling? “Zweefde op” is toch ook in lijn met broeden op een nest? Als hier “zweefde over” gebruikt wordt dan klopt dat toch niet goed met dat de Geest Gods alleen het leven op de aarde kon voortbrengen? Ik heb het idee dat deze vertaling de kracht van de betekenis doet verliezen. Dit naar aanleiding van een vraag van onze kinderen.

Het Hebreeuwse werkwoord komt maar drie keer voor in de grondtekst, dus de betekenis is niet geheel zeker. In Deuteronomium 32:11 wordt hetzelfde woord gebruikt: “Gelijk een arend zijn nest opwekt, over zijn jongen zweeft, zijn vleugelen uitbreidt, ze neemt en ze draagt op zijn vlerken…”

Verder vinden we het nog in Jeremia 23:9: “Aangaande de profeten. Mijn hart wordt in mijn binnenste gebroken, al mijn beenderen bewegen zich; ik ben als een dronken man en als een man dien de wijn te boven gaat, vanwege den HEERE en vanwege de woorden Zijner heiligheid.”

Ik denk dat de tekst in Deuteronomium 32:11 nog het beste aanknopingspunt biedt. Dat vinden de schrijvers van de Kanttekeningen overigens ook: “Of: bewoog Zich. Versta om het eerste wezen en gestalte der aarde en wateren, zoals die toen was, te onderhouden, opdat zo treffelijke schepselen door de kracht des Geestes daaruit voortgebracht zouden worden. Het schijnt een gelijkenis, genomen van de vogelen die de eieren broeden om de jonkskens daaruit te doen voortkomen, en daarna met hun vleugelen over dezelve zweven om die te koesteren en op te kweken. Zie Deut. 32:11.”

Het is waar dat de Statenvertaling hier over “broeden” begint. We moeten echter wel goed lezen wat er staat. Eerst broedt de vogel op de eieren, maar daarna zweeft hij boven zijn jongen. Het grondwoord hier duidt volgens de kanttekeningen niet op het broeden maar op wat er daarna komt. De Statenvertaling stelt ook de alternatieve vertaling “bewoog Zich” voor. 

De keuze van de HSV van “zweefde over” veronderstelt ook een zekere beweging. Dat past goed bij het beeld van de arend. 

Hartelijke groet,
Reinier de Blois