Geboorte van Jezus op 25 december

Ik heb een vraag over de geboorte van Jezus. Is Jezus werkelijk op 25 december geboren, want in de winter zijn er toch geen herders in het veld?

Eigenlijk geef je zelf al het antwoord op je eigen vraag. Naar alle waarschijnlijkheid is de Heere Jezus niet op 25 december geboren, want in de winter zijn er inderdaad geen herders in het veld. In de Bijbel lezen we ook nergens dat de Heere op die datum geboren zou zijn. We lezen trouwens helemaal niets over Jezus geboortedatum. Wat betreft het tijdstip van Zijn geboorte tasten we dus helemaal in het duister. Blijkbaar vond de Heilige Geest dat niet belangrijk genoeg om te melden. Wel weten we dat Jezus geboren werd in de “volheid des tijds” (Galaten 4:4), dat wil zeggen: toen het op Gods “klok” tijd was, werd Jezus geboren!

Hoe komen we dan aan 25 (en 26) december? Je moet weten dat in de eerste eeuwen van het christendom kerstfeest helemaal niet gevierd werd. Wat in onze cultuur -denk aan de commercie- het belangrijkste christelijke feest is, was bij de oude christenen helemaal geen gedenkdag! Voor hen was er eigenlijk maar één feest: het paasfeest. Dat paasfeest vierden ze in de lente. Wat betreft Jezus’ dood hebben we namelijk wel enig houvast op de kalender: Jezus stierf op het Joodse Paasfeest, en dat is altijd 14/15 nissan.

Men is waarschijnlijk het kerstfeest gaan vieren in de 4e eeuw. We hebben namelijk een belangrijke preek van de kerkvader Chrysostomus van 25 dec. 386, die hij -als eerste op die datum!- ter gelegenheid van kerstfeest hield in Antiochië in Syrië. Vanaf die tijd zie je dat er langzamerhand overal kerstfeest gevierd gaat worden. In andere streken werd en wordt als geboortedag van de Heere Jezus wel 6 januari gevierd (het feest van Epifanie).

Waarom nu 25 december? Deze dag was al bij de heidenen -in Italië en Germanië- bekend. Want dan vierde men het feest van de onoverwinnelijke zon. Na de kortste dag begonnen op 25 december de dagen weer langer te worden. Christenen vonden de overeenkomst tussen de Onoverwinnelijke Zon en de persoon en het werk van Christus zo mooi, dat men al gauw deze twee feesten in elkaar liet overgaan. We zingen immers:

De zonne voor wier stralen
Het nacht’lijk duister zwicht
En die zal zegepralen,
Is Christus ‘t eeuwig Licht!

Men heeft de oude zon- en lichtsymboliek overgebracht naar Christus! Hij is de Zon van Heil (zie Lukas 1:78 en Maleachi 4:2), die reddend verscheen. Eigenlijk kun je dus zeggen: christenen hebben het oude feest gedoopt en vervuld met een nieuwe inhoud!

Als je nog meer over deze materie weten wil: prof. Van Unnik heeft hierover een heel mooi artikel geschreven in zijn boek “Woorden gaan leven”.

Ds. A. J. van den Herik