Jonathan krijgt doodstraf van vader Saul
Ds. H. Korving | Geen reacties | 19-11-2026| 13:24
Vraag
Rond 1 Samuel 14:24 lezen we de geschiedenis over de strijd tussen Israël en de Filistijnen, waarbij koning Saul het volk verboden heeft iets te eten voordat de overwinning behaald is. Jonathan weet niet van de eed die zijn vader gezworen heeft en neemt onderweg wat honing, waar hij erg van opknapt. Als Saul de Heere om raad vraagt, antwoordt Deze niet en Saul gaat uitzoeken wie zijn schuld dat is wie er gezondigd heeft. God Zelf wijst Jonathan aan en Saul zegt dat Jonathan moet sterven. Het volk verhindert dat omdat Jonathan in vertrouwen op God de overwinning behaald heeft.
Hoe zit dit? Wat het volk zegt is waar. Maar God lijkt te straffen omdat Jonathan gegeten heeft. En Jonathan wordt daar vervolgens toch niet voor gestraft. Wij snappen het niet.
De christelijke zorgverzekering van Care4Life
Uw geloof klinkt door in de keuzes die u elke dag maakt. Wat als ook uw zorgverzekering daarbij past?
Antwoord
Beste vraagstellers,
Bedank voor jullie vraag. Ik begrijp met jullie ook een heleboel dingen niet in deze wonderlijke geschiedenis. Het is dus zoeken naar het goede antwoord en dat is lastig, want dan moeten we proberen ons te verplaatsen in de tijd van de Bijbel en in de situatie die zich hier voordoet.
Wat Saul aan zijn manschappen oplegt, namelijk dat ze zich van voedsel moeten onthouden, roept allerlei vragen op. De manschappen waren vermoeid en afgemat. Is Saul wel zo’n goede legeraanvoerder als hij zijn manschappen zo afbeult? Jonathan heeft hier duidelijk kritiek op, zie vers 29. “Kijk eens hoe ik er van opgeknapt ben dat ik een beetje honing heb kunnen eten. Iedereen is er aan toe om verkwikt en versterkt te worden.”
De wijze waarop Saul deze verplichting aan zijn manschappen oplegt, moeten we ook onder de loep nemen. Hij spreekt namelijk een vervloeking uit. Dat is een vorm van eed zweren waarbij de Naam des Heeren als getuige wordt aangeroepen. Dat is nogal wat… Zou God het hier echt mee eens zijn? Heeft de Heere hiertoe soms ergens een opdracht voor gegeven? Kan Saul zich beroepen op een gebod van de Heere (Zijn geopenbaarde wil) dat hij zo’n zware sanctie aan deze zaak verbindt? Het antwoord is nee.
Ik denk dat we mogen zeggen dat de uitkomst van deze geschiedenis het begin verklaart. Ja, Jonathan wordt door het lot aangewezen (dus die procedure was correct en leverde het correcte antwoord op) maar Jonathan wordt door het volk gespaard. Of mogen we zelfs zeggen: hij wordt middelijkerwijs door de Heere Zelf gespaard?
Vers 37 vertelt dat bij een volgende aanval eerst de Heere werd geraadpleegd en dat Deze zweeg. Saul kreeg geen aanwijzing en dus ook geen goedkeuring van Boven. Hij interpreteerde dat als het aanwijzen van een (verborgen) zonde onder het volk die eerst aan het licht gebracht moest worden.
De vraag die zich -in het licht van de uitkomst van deze geschiedenis- aan ons opdringt is of Saul dit juist heeft geïnterpreteerd. Het kan ook als een afkeuring geduid worden van Sauls eigen handelwijze. Daar was namelijk ook alle reden toe. Want:
1. Mócht Saul dit wel van zijn manschappen vragen? Ze waren als zo moe en verzwakt. Door het verbod op voedsel putte hij zijn manschappen op een onverantwoorde wijze uit. Dit is geen goed leiderschap. Het lijkt eerder op machtsmisbruik.
2. De vervloeking die hij uitspreekt is een uiterst zwaar middel dat je niet zomaar mag gebruiken. Wie dit gebruikt om eigen doelen te bereiken (en dat doet Saul hier) is bezig om God voor zijn karretje te spannen. Het is niet minder dan het misbruiken van Gods heilige Naam.
3. De verhouding tussen het ‘misdrijf’ (een beetje honing eten) en de straf (doodstraf) is compleet uit balans. Het is een onredelijk zware straf. Bovendien wordt deze blindelings toegepast, zonder ook maar een klein beetje rekening te houden met de onwetendheid van Jonathan die dus geheel te goeder trouw heeft gehandeld.
De Heere werd geraadpleegd om Zijn wil te kennen. Ja, degene die het gebod van Saul had overtreden werd door het lot aangewezen. Daarover is dan ook geen misverstand. Maar het volk blijkt de wil van de Heere beter te kennen en te erkennen dan Saul, want zij erkennen dat de Heere door de hand van Jonathan een grote verlossing heeft bewerkt voor Israël. Gelukkig hebben zij op tijd het onredelijke optreden van Saul onderkend als een zondige vorm van machtsmisbruik en zo werd het leven van Jonathan gespaard.
Ik hoop op deze manier de puzzel een beetje te hebben opgelost of in elk geval de loop van deze wonderlijke geschiedenis iets begrijpelijker te hebben gemaakt.
Nogmaals bedankt voor je vraag en ga vooral door met aandachtige Bijbelstudie. “De opening van Uw woorden verspreidt licht.”
Hartelijke groet,
Ds. H. Korving
Dit artikel is beantwoord door
Ds. H. Korving
- Geboortedatum:01-12-1954
- Kerkelijke gezindte:Christelijk Gereformeerd
- Woon/standplaats:Urk
- Status:Actief
Bijzonderheden:
Ds. Korving ging in november 2021 met emeritaat.
Lees ook het artikel dat Refoweb met ds. Korving had n.a.v. zijn boek 'Taal en teken'.
En kijk/luister:


