Pasen en Pinksteren op 1 dag

Er is al veel geschreven op Refoweb over de feiten rond de opstanding. Over het volgende heb ik echter niets kunnen vinden. In Mattheüs 28:7 en 10 en Markus 16:7 krijgen de vrouwen op de Paasmorgen te horen dat ze aan de discipelen door moeten geven dat ze naar Galilea moeten gaan en Jezus hen daar zal verschijnen. In Mattheüs 28:16-20 wordt beschreven dat ze ook daadwerkelijk naar Galilea zijn gegaan en Hem daar ontmoet hebben. Ook Johannes 21 laat zien dat ze in Galilea geweest zijn (zee van Tiberias). Echter, in Lukas lezen we iets anders. In Lukas 24:49 zegt Jezus dat ze in de stad Jeruzalem moeten blijven. Dat is dus een tegengestelde opdracht.

Ik heb er natuurlijk al voor mezelf over nagedacht. In Handelingen 1:4, net voor de Hemelvaart, krijgen ze dezelfde opdracht als in Lukas 24:49. Het boek Lukas eindigt ook met de Hemelvaart, dus zou het kunnen slaan op de tijd tussen Hemelvaart en Pinksteren. Toen zijn ze inderdaad in Jeruzalem gebleven in de verwachting van de komst van de Heilige Geest. Dat lijkt een goede verklaring, want in vers 49 zegt Jezus ook "Ik zend de belofte van Mijn Vader op u", wat duidelijk over de Heilige Geest gaat.

Maar het probleem is: vers 49 volgt in één adem op de verzen 36 t/m 48, waardoor het er toch op lijkt dat Jezus dit op de Paasdag heeft gezegd. Of moeten we tussen vers 43 en 44 van Lukas 24 een knip in de tijd zien? Dat het eten van honing en vis nog op de Paasdag was, maar dat de woorden die vanaf vers 44 volgen, gesproken zijn op of kort voor de Hemelvaartsdag? Of lees ik de tekst nu te detaillistisch en worden er gewoon meerdere gebeurtenissen in één perikoop samengenomen in Lukas?

Inderdaad: de vraag stellen is haar reeds beantwoorden... Wat heb ik hier nog aan toe te voegen? Toch nog even, om volledig te zijn het volgende.

Het gaat inderdaad om het verschil tussen een gedetailleerder verslag van die eerste dag, de Paasmorgen, en een 'overzichtsverslag' van de periode tussen Pasen en de hemelvaart van Jezus Christus. Lukas en Handelingen zijn door dezelfde persoon, Lukas, geschreven (zie bij beide het voorwoord, Lukas 1:1-4, respectievelijk Handelingen 1:1-3). Bij de laatste passage gaat die inleiding naadloos over in het verhaal van die laatste dag. Dus het verhaal over de 50 (Pinksteren is vijftigste) min 10 (hemelvaart is 10 dagen voor Pinksteren) dagen wordt door Lukas zo achter elkaar verteld, dat het één dag lijkt: 'Pasen en Pinksteren op één dag', zou je bijna zeggen.

Omdat ik in de vraagstelling iets proef van een belang hechten aan 'kloppende informatie' vanwege de volmaaktheid van de Schrift, voeg ik nog iets meer toe in mijn beantwoording over de vertelperspectieven van de Bijbelse vertellers. Hier zien we hoe de verschillende vertellers/evangelisten in de Bijbel een verschillend vertelperspectief hebben. In Mattheus en Lucas loopt het uit op de climax van het leven van Jezus, zijn opstanding uit de doden. Bij Lucas/Handelingen zien we een verteller die pas vele jaren later alle betrokkenen heeft gesproken (geïnterviewd zou je kunnen zeggen) en toen zijn verslag in twee boeken heeft opgeschreven. Ook het evangelie van Johannes heeft een andere structuur en datering (maar over dat laatste zijn weer nieuwe gezichtspunten verschenen).
 

"Zou het ook zo kunnen zijn, dat door de verschillende invalshoeken de Bijbel wint aan overtuigingskracht en geloofwaardigheid?"

De verschillende vertelperspectieven hebben te maken met de verschillende focus van de diverse evangeliebeschrijvingen. Ook speelt de persoon van de verteller een rol. In het verleden heeft men vaak geprobeerd een zogenoemde 'evangelieharmonie' te construeren, maar geen enkele poging was volmaakt of volledig bevredigend. Altijd blijven er onderdelen die wat tegenstrijdig lijken of niet geheel 'kloppend' te maken zijn. 

Zo'n harmonisatie heeft dus altijd iets geforceerds. Dat komt doordat men van mening was, dat de feiten volledig moeten kloppen, omdat anders de betrouwbaarheid van de Heilige Schrift in gevaar komt. Deze Schriftvisie wordt door steeds meer Bijbelverklaarders losgelaten, omdat het geforceerde karakter van die harmonisaties niet overtuigend is en daardoor juist afbreuk doet aan de betrouwbaarheid en zo ook het gezag van de Bijbel. Men moet nuchter en tegelijk gelovig kunnen accepteren, dat Gods Geest bij de inspiratie van de Schrift heeft gewerkt met en door onvolmaakte mensen heen, en als het ware ons laat kijken door hun 'bril'. In zekere zin wordt daarmee ons geloof zelfs op de proef gesteld: kun je dit accepteren dat er verschillende invalshoeken zijn, zonder dat daarmee de essentie van het evangelie en de feitelijkheid van de gebeurtenissen in twijfel getrokken behoeven te worden? Sterker nog, zou het ook zo kunnen zijn, dat daarmee de Bijbel wint aan overtuigingskracht en geloofwaardigheid? Al moeten we ook met dit laatste in die zin oppassen dat de geloofwaardigheid van de Schrift net aan onze beoordeling is, maar slechts ons eigen wordt door de genadige werking van de Geest van God.

Ds. K. van den Geest