Jozef uit beeld
Ds. E. Gouda | 3 reacties | 22-12-2025| 09:43
Vraag
Nu de adventstijd weer is aangebroken komen Jozef en Maria veelvuldig aan bod. Het viel mij laatst op dat Jozef in het Kerstverhaal uiteraard een belangrijke rol speelt en in beeld is totdat Jezus twaalf jaar is en achterblijft in de tempel na het Pascha om "in de dingen van Zijn Vader te zijn." Daarna komen we Jozef echter niet meer tegen, terwijl Maria (net als Jezus' broers) wel regelmatig terug blijft komen en een veel belangrijkere rol lijkt te hebben in Jezus leven.
Waarom verdwijnt Jozef volledig uit de evangeliën? Is dat om God als Jezus' echte Vader de volle ruimte te geven? En zo ja, waarom blijft Maria dan nog wel een best wel aanwezige rol vervullen? Of is er een andere, wellicht historische reden, waarom Jozef ineens weg is? Ik besef me dat het geen theologisch doorslaggevende vraag is, maar ik ben er wel benieuwd naar, gezien het historische perspectief op Jezus' leven.
Antwoord
Beste vragensteller, bedankt voor jouw vraag. Waarom verdwijnt Jozef na Lucas 2 uit de evangeliën? Dat Jozef na het tempel¬bezoek van de twaalfjarige Jezus uit de evangeliën verdwijnt, is een bekende vraag. De Schrift geeft geen expliciete verklaring, maar vanuit de historische en theologische context kunnen we wel enkele waarschijnlijke redenen noemen.
1. Waarschijnlijk is Jozef vóór Jezus’ openbare optreden overleden. De meest aannemelijke historische verklaring is dat Jozef op relatief jonge leeftijd is overleden. Daarvoor zijn meerdere aanwijzingen:
-Bij de bruiloft te Kana (Johannes 2) is Maria aanwezig, maar Jozef niet. Jezus’ broers zijn er wel. Een bruiloft was een familieaangelegenheid; Jozef zou daar normaal geweest zijn als hij leefde.
-In de latere passages waar Jezus’ familie genoemd wordt (Markus 3:31; Johannes 19:25–27), wordt Jozef nooit meer genoemd.
-Aan het kruis draagt Jezus zorg voor Zijn moeder door haar aan Johannes toe te vertrouwen (Johannes 19:26-27). Dat zou ongepast en ongewoon geweest zijn als haar echtgenoot nog in leven was.
In de Joodse traditie gold de zorg voor een weduwe als een plicht voor de zoon. Dat Jezus dat op zich neemt, wijst erop dat Maria weduwe geweest moet zijn.
2. De evangelisten hebben een duidelijk theologisch doel. Hoewel geschiedenis en theologie in de evangeliën nauw verweven zijn, schrijven Mattheüs, Markus, Lukas en Johannes niet om complete biografieën te geven. Zij focussen op wat nodig is voor het geloof in Jezus als de Christus (Johannes 20:31). Daarom krijgt Jozefs rol vooral gewicht in de geboortegeschiedenis en de wettige afstamming van Jezus uit het huis van David (Mattheüs 1; Lukas 3).
3. Jozef heeft zijn taak vervuld. Je zou kunnen zeggen: Jozefs roeping is vooral die van hoeder en beschermer van het Kind en Maria. Denk aan het huwelijk met Maria, de vlucht naar Egypte en de terugkeer en vestiging in Nazareth.
4. Waarom blijft Maria wél voorkomen? Maria vervult een andere rol dan Jozef. Zij is:
-de moeder die Jezus lichamelijk heeft gedragen;
-de getuige van Zijn hele aardse leven;
-de vrouw van wie de beloften uit o.a. Jesaja 7:14 zichtbaar vervuld worden;
-en iemand die gelovig reflecteert op wat er gebeurt (Lukas 2:19, 51).
Je vroeg tot slot: is Jozefs afwezigheid bedoeld om God als Vader meer centraal te zetten? De Schrift zelf suggereert dat niet. De nadruk op God als Jezus’ Vader is bij geboorte en doop al volmaakt duidelijk, nog vóór Jozefs verdwijnen (Lukas 1; 3:22). Dat hoeft niet theologisch versterkt te worden door Jozef weg te schrijven.
Hartelijke groet,
Ds. E. Gouda
Dit artikel is beantwoord door
Ds. E. Gouda
- Geboortedatum:25-12-1968
- Kerkelijke gezindte:PKN (Hervormd)
- Woon/standplaats:Nieuw-Lekkerland
- Status:Actief
Dit panellid heeft meerdere artikelen geschreven
In de Bijbel zie je dat de geslachtsregisters voor Israel belangrijk zijn. Vanwege verschillende dingen: Afstamming, erfenis, Grote Verzoendag/Jubeljaar. Je ziet dat de lijn van de vader uiteindelijk belangrijk is. (Denk alleen al: uit het geslacht van Juda--> David) (En wat een diepte zit daar in als het om de grote Erfgenaam van alles gaat...)
Maar tegenwoordig hoor ik eigenlijk alleen dat het belangrijk is dat je moeder joods is. Dan lijkt het alsof je alleen joods bent via de lijn van de moeders. Klopt dat? Is dat veranderd? Zo ja, waarom?
Kan iemand mij daar iets meer over vertellen?
@ Jesaja40 misschien?
Later is het jodendom de vrouwelijke lijn gaan volgen omdat alleen van de moeder met zekerheid gezegd kan worden dat het haar kind is. Een man moet, plat gezegd, maar hopen dat het zijn kind is.
Dit om de joodse bloedlijn zo zuiver mogelijk te houden.
(Dat is wat ik begrepen heb, ik zie evt terechtwijzingen wel tegemoet).
Ik heb zojuist gereageerd op de vraag Jezus uit geslacht van David waarin een deel van het antwoord al is.
@Tonny, uitstekende analyse, maar bikkelhard naar de man. Hierin heeft de vrouw de beslissende stem.
---------------------
Ter aanvulling het volgende: Yeshua is 30 jaar oud als er een uitnodiging komt om een bruiloft te Kana bij te wonen. Aangezien iedereen familie van elkaar is krijg je een persoonlijke uitnodiging. Voor het bruidspaar is het heel bijzonder dat de zeer integere Yeshua zijn moeder vergezeld naar het bruiloftseest. Yeshua blijft zeer bescheiden en gedraagt zich als een gast ondanks het feit dat het rituele reiningingsvat nagenoeg leeg is. Deze omissie komt op het conto van de ceremoniemeester te staan. De wijnvoorraad gaat sneller leeg dan gedacht. Wat mag je daarin lezen? Een krap budget van het bruidspaar? Zou zomaar kunnen. Of de grote populariteit van het bruidspaar kom er bij er is plaats genoeg. Welkom extra familie en vriendengroep dat jullie getuigen willen zijn van onze bruiloft. Ook dat is mogelijk om een aanlag te plegen op de wijnvoorraad. Zouden de vele gasten ervoor gezorgd hebben dat er een aanslag werd gepleegd op het rituele waterbad? Allemaal doorkijkjes en alledaagse mogelijkheden die het verhaal rijker maken. Een ding staat wel vast: voor iedere bijkomende gast dient het rituele reinigingswater op peil gehouden te worden.
Mirjam grijpt in en zegt tegen Yeshua: de wijn raakt op. De gastvrijheid stort in, dat wil zeggen het is er nog wel maar dan een klein slokje. De rondgaande beker wordt maar half gevuld.
Dit is nog steeds onze Joodse traditie: aan het einde van de Sjabbat wordt er een beker wijn zodanig volgeschonken dat deze overloopt. Psalm 23:5
Ook Yeshua kent deze Psalm en ziet de opkomende verlegenheid van de ceremoniemeester. En het bruidspaar heeft nog niets in de gaten. Hun feest mag geen flop worden door de grote hoeveelheid gasten of hun krappe budged. Mij ontbreekt niets is de kracht van Psalm 23. Wel moet de ceremoniemeester aan het werk gezet worden. Al zuchtend en steunend worden er mensen ingeschakeld om naar de bron te gaan om water te halen. Wat bedoeld Yeshua daarmee? Wijst Hij niet heel fijntjes naar de Levensbron die Hij zelf is?
Wie zorgvuldig de Thora bestudeerd komt tot de conclusie: de Rots van levend water ging mee door de woestijn op weg naar het beloofde land. De rijkdommen van de Eeuwige zijn in iedere generatie en in elk geslacht zichtbaar. Je moet ze zien en erkennen dat dit de genade van de Eeuwige is.
----------
Dan een aanvulling waar Joseef en Mirjam met Yeshua op 12 jarige leeftijd naar de tempel gaan. Wat gebeurt daar? Het is voor de jongens de leeftijd om bar-mitswe onderwijs te ontvangen en bar-mitswe te worden. Dag jongeman, hoe heet je? Ik ben Yeshua ik ben 12 jaar en ben geboren in Bethlehem. Ogen als schotels, maar dat kan niet waar zijn het klopt niet wat je zegt. Herodus (de Edomiet) heeft alle jongens van jouw leeftijd omgebracht en jij zegt dat je 12 jaar bent. Ben jij dan de enige overlevende van die moordpartij? Verbijstert kijken zij Yeshua aan. Hierin zien wij de wijsheid van Joseef die er niet voor heeft gekozen om in Bethlehem te gaan wonen. Het zou te pijnlijk zijn geweest tegenover de vaders en moeders van hun gedode zonen van dezelfde leeftijd. Dat verdriet wilde hij zijn gezin besparen alhoewel hij recht had op zijn wettelijke erfdeel.
