Deep fake bij moordzaak

Op WNL (tv) was het programma “Spreek nu!” om een cold case (oude moordzaak) haast letterlijk nieuw leven in te blazen via de deep fake-techniek. Is dit middel -hoe zwak en vreemd misschien ook- geoorloofd om een mogelijke moordzaak op te lossen? Er wordt niemand tekort gedaan, er is toestemming van de nabestaanden, het is/lijkt bijna een eerbetoon en wie weet lost het een zaak op. Dat laatste zou iedereen toch willen als het een dierbare betreft?

Interessante vraag. Deep fake-techniek wordt al enkele jaren toegepast, zij het in bescheiden mate en doorgaans ‘recreatief’. Tegenwoordig wordt het steeds vaker en professioneler toegepast. 

Afgelopen week heeft de politie een cold case uit 2003 geopend door gebruik te maken van deep fake van de 13-jarige Sedar Soares, die op 1 februari van dat jaar werd getroffen door (naar nu blijkt) een verdwaald kogel van een rip deal. 

Met toestemming en instemming lijkt mij het gebruik van deep fake niet bezwaarlijk, al kun je je afvragen welke emoties dit bij de kijker terecht of onterecht oproept. Een stukje ethische doordenking bij het gebruik van deep fake van overledenen is meen ik op zijn plaats.

Het doet me denken aan een door Google Earth gemaakt satellietfoto in Richmond, California, gemaakt op de dag dat de tiener Kevin Barrera op weg naar school werd vermoord. De door Google op dat moment gemaakte satellietfoto toont een politieauto met daarnaast het lichaam van Kevin duidelijk zichtbaar naast de spoorlijn. De foto werd op verzoek van de familie, via de rechter, vervangen.

Echter wordt deep fake -naast aanvankelijke grappige reels van (de ogenschijnlijke echte) president Obama of berichten van en over vrienden op FaceBook- tegenwoordig vooral gebruikt door oplichters. Voorbeelden hiervan zijn er helaas te over, met name van jonge mensen (vooral meisjes) die contact zoeken, geld gaan overmaken en ter controle nog eens gaan videobellen. De persoon met wie zij bellen gebruikt daarbij echter een deep fake-profiel. 

Ook van deep fake moeten we concluderen: focus je niet op het medium zelf, maar op het gebruik, de gebruiker,  de bedoeling erachter én het doel dat je wilt bereiken. 

Ds. M. F. van Binnendijk,
Stadskanaal